bandera infosar
Pro impreare sos Agregadores de Noas RSS, incarca s'icona cun su tastu de dereta de su sorighitu e, a pustis, seletziona 'Copia Indirizzo'. Pustis copiadu su collegamentu, incolla lu in s'agregadore tuo.

Limbas&Natziones: :: Pàrreres
cumpartzi custa noa cun sos amigos tuos invia mail stampa

Pàrreres


04/08/2014

TOPONOMÀSTICA: limba reale e critèrios de trascritzione universales

Una novidade chi tenet 10 annos pro torrare a su connotu sa toponomàstica e ufitzializare su sardu

de Diegu Corràine

Sos nùmenes de logu
Sos nùmenes de sos logos sunt sa mustra prus nòida de sa diversidade linguìstica de unu pòpulu. Ma sunt finas sa testimonia de s’istòria sua e de sas limbas faeddadas dae sos poderios istràngios chi ant ocupadu unu territòriu in tempos antigòrios. In totue e duncas finas in Sardigna.

Est de importu mannu, tando, a dare a sos nùmenes de logu su cunsideru prus mannu: s’ufitzialidade, duncas una presèntzia in cada logu, mescamente in sos cartellos istradales.

Sa Toponomàstica est sa sièntzia chi istùdiat custos nùmenes e duncas est capatza de istabilire sa pronùntzia e iscritura giusta issoro, chi a bias est istada deformada dae topògrafos, geògrafos o funtzionàrios istràngios chi non connoschiant sa limba sarda.

Como sa lege sarda 26/97 e s’istatale 482/99 cunsentint de pònnere in manera ufitziale sos nùmenes de logu in sardu. Carchi amministratzione l’at giai fatu, comente sa Provìntzia de Nùgoro in su 2001 cun NÙGORO e in su 2003 (posta in òpera su 2006) cun su progetu chi at interessadu 36 comunas de sa provìntzia in ue su nùmene in sardu fiat diferente dae s'ufitziale: Oniai, Lòcula, Garteddi, Oroteddi, Durgali, Ulìana, etc.. Ma su restu de sos entes ant fatu pagu o nudda, e cando l’ant fatu o lu sunt faghende, arriscant de operare in manera folclòrica, dende a su sardu una parte minore o culturale, cun cartellos in ue s’italianu est cun caràteres prus mannos e su sardu est postu a pustis, cun caràtere prus minore, in mesu de virguleddas, etc., in una positzione e istadu subordinados.

REGIONE SARDA e Comunas
Oe sa Regione sarda s'at leadu s'incàrrigu de afortire sa presèntzia de sos macrotopònimos in sardu cun sa publicatzione de una carta geogràfica cun sos nùmenes giustos in sardu. In prus, at pagadu e fatu pònnere deghinas de cartellos de intrada/essida in biddas de cada chirru de Sardigna. Semus cuntentos mannos de custu cumintzu, cun s'isperu chi intro de pagu tempus, b'apat cartellos toponomàsticos in sardu in totue e fatos cun critèriu.

Critèrios sientìficos e de bonu sensu
A dolu mannu, in carchi Comuna ant leadu delìberas de ufitzializatzione de su nàmene de sa bidda, cunfiende, a bias, in cussìgios de consulentes espertos de sardu ma non de sos critèrios isseberados dae sa RAS pro custos macrotopònimos.  
Su critèriu fundamentale est su de "iscrìere sos topònimos cunforma a sa pronùntzia reale de como", chi currispondet a una visione sientìfica e de bonu sensu. Sunt essende a campu, duncas, cartellos cun nùmenes basados in grafias chi currispondent in parte a sa pronùntzia: Onne, Ilartzi, Adoni, etc. Sos consulentes de sa Comunas si basant in su fatu chi custos topònimos perdent sa F-, sa B- o sa G- de su cumintzu, cando custas paràulas sunt pretzèdidas dae vocale,  in unas cantas variedades. Ma, comente càpitat pro totu sas paràulas, finas in custa variedades, sa F, B, G, abbarrant cando sunt pretzèdidas dae N o dae prepositzione "a": isto in Fonne, Bilartzi, Gadoniando a Fonne, Bilartzi, Gadoni!   Si esseret giustu su critèriu de chie proponet sos topònimos sena cunsonante de incumintzu, su prus de sas paràulas si diant dèvere iscrìere cumintzende in vocale: èmina, umu, ogu, igu, enu, ena, entu, inu, onu, ustu, ama, atu e NON (comente est prus giustu) fèmina, fumu, fogu, figu, fenu, bena, bentu, binu, bonu, gustu, gama, gatu.

Gosi no andat bene. Tocat a operare in manera unìvoca, coerente, paritària, ufitziale a beru, comente faghent àteras limbas che a sa nostra.

Duncas sos cartellos giustos sunt FonneBilartziGadoni, etc.!


Una lege pro sa toponomàstica
Pro regulare custa matèria bi bolet una lege apòsita de toponomàstica e una cumissione ufitziale chi istùdiet e vàlidet sos topònimos (a su mancu sos extracomunales), catzende·nche·los dae sas ideas incoerentes de carchi consulente comunale.


#System Manager

» in segus