bandera infosar
Pro impreare sos Agregadores de Noas RSS, incarca s'icona cun su tastu de dereta de su sorighitu e, a pustis, seletziona 'Copia Indirizzo'. Pustis copiadu su collegamentu, incolla lu in s'agregadore tuo.

papiros
cumpartzi custa noa cun sos amigos tuos invia mail stampa

Noas


01/12/2008

Sa limba sarda andat a dae in antis

Cuncruidas in Macumere sas Dies de sa Cunferèntzia de sa Limba Sarda

De a beru una grandu cunferèntzia pro sa limba sarda est istada cussa fata in Macumere, sighida cun aficu dae unu pùblicu numerosu chi at prenadu sa sala de su “Padiglione Castagna”, pro tres dies in fatu a pare, su 28, 29 e 30 de santandria. Tres dies de dibàtidu sientìficu de livellu artu gasi comente ant ammentadu finas sos reladores de fama internatzionale. Una cunferèntzia chi donat isperas bonas e chi paret chi apat semenadu un'ispìritu nou in sa gente sarda.

Sa presèntzia de istudiosos de livellu internatzionale at asseguradu a sa gente chi est bènnida a los ascurtare inditos e connoschèntzias de primore sighende de a beru su tìtulu de sa cunferèntzia etotu “Sa diversidades de sa limba in Europa, Itàlia e Sardigna”. Una richesa de informatziones chi non podent mancare in sa mente de cussos chi istimant sa limba e chi at agiuadu a formare una cussèntzia linguìstica prus ampra e addata a sos tempos de oe in die.

Bonu su cunsideru chi at tentu sa Limba Sarda Comuna, sas normas de referèntzia chi impreat sa Regione e finas àteros Entes pros sos atos issoro in essida, una limba iscrita apretziada fintzas dae sos reladores istràngios chi la bident comente unu traste cumpretu e addatu pro sa pranificatzione linguìstica e chi medas de su pùblicu cherent impreare finas in traballos privados.

In prus de custos sinnales bonos, tocat finas a fàghere calicuna chèssa. Sa prima est cun sos mèdios de informatzione isulanos: addòvios subra de s’antunna e de su cardulinu de petza o a pitzu de su peugru de sas puddas tenent prus tretu in sas pàginas issoro. Una cunferèntzia regionale de livellu internatzionale de tres dies cun sa sala prena onni borta ite cherides chi siat! Le' unu trafileddu e fatu su dovereddu; faeddo in prus de Masala e de “is mutetus” de Atzeni e no essedas a nàrrere chi sos gionales no allegant de limba.

Àtera farta de ammentare est sa presèntzia/assèntzia de sos polìticos isulanos, unu sinnale chi no andat de seguru in favore issoro ca a s’iscarèssere de sa chistione linguìstica est a s’iscarèssere de sa gente etotu chi est cussa chi poscas andat a votare.
Est dolu de coro pèro mescamente sa pagu presèntzia  de isportellistas in sa cunferèntzia. Su polìticu ponet a un'ala sa chistione linguìstica finas ca non s’intendet sa presèntzia forte de cussa gente chi diat dèvere èssere sa parte ativa in custu movimentu. Si a unu chirru faghet praghere chi caras e pessones connotas sunt istadas presentes, a s’àteru naschet sa duda chi, de totu sos isportellistas postos in contu, petzi pagos sigant s’impinnu linguìsticu. Est a nàrrere chi paret chi bi siant medas isportellos abertos e intames pagos isportellistas candidados a èssere tales. In custu cuntestu, sas allegas iscorosas de sa rapresentante de su dipartimentu de sos Afàrios Regionales, chi at naradu chi su dinare de sa 482 at a èssere semper prus pagu podet èssere finas unu sinnale bonu, ca ant a abarrare petzi sos servìtzios linguìsticos chi de a beru bi creent in sa formatzione de una professionalidade. L’at ammentadu sa responàbile matessi de su ministèriu chi bi cherent pessones de professionalidade arta e iscumproada e tando nos dimandamus: ma si unu operadore de isportellu non benit a cunferèntzias de balia internatzionale che a cussa de Macumere, in ue podet gosare de formatzione arta (e de badas), a ue devet andare, fortzis a Cortes Apertas?

Torrende a sa cunferèntzia, a pustis de sos saludos de su sìndigu de Macumere Riccardo Uda e de s’Assessora de sa Cultura Mariantonietta Mongiu chi at ammentadu su valore de sa limba contra a sa “pèrdida de sensu” finas in sos giòvanos, su Prof. Gabriele Iannaccaro de s’Universidade Bicocca de Milano at istèrridu sa chistione a pitzu de sas limbas europeas ponende preguntas subra de cantas sunt custas e de sos problemas de comente las identificare e classificare. Jeronen Darquennes de s’Universidade Namur at craridu su bisòngiu de colare dae sa pràtica a sa teoria e a s’imbesse. “Su bilinguismu est una risorsa manna” est istadu su pàrrere de Antonella Sorace de s’Universidade de Edimburgu cun raighinas in sa bidda de Putumajore- “ca in sos istùdios nostros amus notadu chi unu pipiu bilìngue risolvet mègius sos problemas ca tenet fintzas sa possibilidade prus arta de propònnere prus de una solutzione, cosa custa chi l’at a agiuare finas cando at a èssere mannu”. A pustis b’at àpidu sa relata de duos dotzentes friulanos: Federico Vicario at faeddadu de sas retes europeas de sas limbas regionales e Giovanni Frau at sighidu narende chi in Itàlia s’atinu e atentu pro sas limbas de minoria est galu dèbile. “Bastat a castiare chi in sos ditzionàrios de limba italiana- at cuncruidu su catedràticu de limba romànica in Ùdine- non b’at galu sa presèntzia de su sintagma ”.

A merie Alessandro Mongili de s’Universidade de Casteddu, Enrico Chessa de s’Universidade Autònoma de Bartzellona, Mauro Maxia de s’Universidade de Tàtari e Vittorio Dell’Aquila de su Tzentru de Istùdios Linguìsticos pro s’Europa coordinados dae su giornalista Zuannefrantziscu Pintore ant faeddadu de sa situatzione sotziolinguìstica in Sardigna, cun su dibàtidu cun su pùblicu chi at pertocadu su sardu e sas variedades alloglotas presentes in s’ìsula.

S’incràs, a pustis de s’interventu de Antonella Romano de su Dipartimentu de sos Afàrios Regionales a pitzu de su dinare de sa Leeg 482 chi comente est istadu giai naradu at a èssere pagu a beru, b’at àpidu unu cuadru ampru de sas minorias in Itàlia cun sa presèntzia de Fabio Chiocchetti in rapresentàntzia de su ladinu in provìntzia de Trento e Ingrid Runggaldier pro su ladinu in provìntzia de Bolzano e de Bruna Dorbolò pro sos islovenos in Friuli. A tocadu su coro de sa gente s’interventu de Eva Rizzin de sa Federatzione Rom Sinti Insieme, ispigru de una discriminatzione chi giumpat sas làcanas linguìsticas e tocat su deretu de s’òmine in sa totalidade sua. A pustis Carlo Zoli at faeddadu de sos istrumentos informàticos comente ausìliu in sa pranificatzione linguìstica mustrende tecnologias che a su T9 pro sos telefoneddos in limba de minoria o s’impreu de curretores ortogràficos. At serradu su mangianu Marco Stolfo chi at contadu de sa realidade de su Friuli Venezia Giulia.

A sero Diegu Corràine, Roberto Bolognesi, Micheli Pinna, Giulio Paulis e Mariantonietta Piga coordinados dae Prof. Maurizio Virdis ant faeddadu de Limbàgiu istandard e de sas atividades de sos isportellos provintziales.

A serrare totu canta sa cunferèntzia in domìniga, sa relata de sos operadores de s’Isportellu Linguìsticu Regionale, coordinados e ghiados dae su Diretore de su servìtziu Limba Sarda de sa Regione Giuseppe Corongiu. Maria Giuseppa Cossu at mustradu in generale totu su traballu fatu dae s’Ufìtziu, Cristiano Becciu at craridu sos issèberos lessicales e terminològicos e Michele Ladu cussos chi atenent a sa morfologia. Cristina Mulas, imbetzes, at faeddau de su limbàgiu tècnicu-amministrativu. Sos funtzionàrios de s’Agentzia de sas Intradas ant presentadu sa tradutzione in sardu de s’Annuàriu de su cuntribuente chi est agradèssidu meda non in Sardigna ebbia ma finas in Terramanna dae sardos e nono. Bene meda sunt andados sos laboratòrios temàticos a sos cales ant leadu parte su mundu de s’iscola, su de sos mèdios de informatzione e de su tzìnema, sos de sos isportellos linguìsticos e de sa literadura, chi ant bogadu a pìgiu problemas e propostas noas pro amparare sa limba sarda in onni logu e cuntestu.

[add. dae Diariulimba, 1-12-2008]

#Sarvadore Serra

» in segus