bandera infosar
Pro impreare sos Agregadores de Noas RSS, incarca s'icona cun su tastu de dereta de su sorighitu e, a pustis, seletziona 'Copia Indirizzo'. Pustis copiadu su collegamentu, incolla lu in s'agregadore tuo.

Limbas&Natziones: :: INTERVISTAS
cumpartzi custa noa cun sos amigos tuos invia mail stampa

INTERVISTAS


02/06/2011

Sa Pimpa in limba sarda

Intervista a Carlo Zoli, diretore de Smallcodes

Sa Regione sarda at finantziadu de reghente s'editzione in sardu de cartones animados de Sa Pimpa de Altan, artista friulanu connotu in Europa e in su mundu. Nde faeddamus cun Carlo Zoli, diretore de sa sotziedade Smallcodes chi at realizadu su traballu.

Nos faeddet  de custa initziativa: sa Pimpa de Altàn in sardu?

In su  2009 unu finantziamentu de sa RAS pro  su  promovimentu de su  sardu in mesu de sos immigrados m’at dadu custa possibilidade: a traduire su testu, a agatare sos atores e a duplare unu cartone animadu pro su feduliu, totu cun s’agiudu de sos assòtzios de sos sardos.

 

Ma pro ite pròpiu sa Pimpa, un’òpera chi si podet giai agatare cun fatzilidade in italianu?

Una de sas dificultades de su sardu in sa ràdiu, in su tzìnema  e in sa TV est  sa  paga abitùdine de su pùblicu, su sensu de “istranesa”, chi aumentat cun un’òpera pagu connota. Nois cherimus dare unu sensu de  normalidade: pro custu realizamus cosas conotas, de calidade, chi programaticamente cherent èssere de massa, e non de nitzu.

 

De massa? Ma comente, de  sas limbas minores contra a sa massificatzione globale?

A difendere sa limba non cheret nàrrere a crèere de vìvere in unu mundu chi in sos fatos no esistet prus e chi non fiat un’edade de s’oro. Cherent mantesas memòria e traditzione, ma si non nos ghetamus a intro de sa modernidade sa battalla est pèrdida.

Duncas, produtos de massa ma de calidade. Est una polìtica linguìstica pretzisa, sa chi sos catalanos li narant “normalizatzione”. Sa limba devet cumpàrrere, devènnere normale de su totu. E in su mundu de oe sos pitzinnos abbàidant sos DVD in sa TV, vivent in mesu  de sos audiovisivos: e sas famìlias a s’ispissu pretendent de seletzionare su materiale de fàghere bìdere a sos pitzinnos, pro custu cherent isseberadas cosas apretziadas finas dae sa generatzione de sos babbos e de sas mamas, chi oe tenent trinta-baranta annos. Àteros produtos ant a èssere  sas grandu sèries de sos annos 70: Heidi, Remi, Anna Piliruja. Cosas non reghentes, duncas atzessìbiles dae su puntu de vista de sos deretos, ma de calidade istraordinària.

 

Ma nos faeddet de sa realizatzione. Cale sardu, de cale bidda?

Fortes de s’esperièntzia fata in sas baddes ladinas, amus preferidu a non fàghere impreare a sos atores una limba “teatrale”. Su chi si narat logudoresu illustre de sos poetas improvisadores nos diat èssere partu artifitziale, cando chi s’ispìridu de su cartone animadu de sa Pimpa, diretu a sos pitzinnos minoreddos, est s’ispontaneidade e sa simplitzidade manna de sos diàlogos. Duncas, cada pessonàgiu faeddat su sardu “suo”. S’atora chi duplat sa Pimpa est de Orane (Taniela Chironi, chi istat in Firenze), su co-protagonista, Armandu (Giorgi Salidu, chi istat in Pisa) impreat su sardu de Sinnai. Àteros pessonàgios faeddant nugoresu e otieresu. Sos sardos si cumprendent, si sunt semper cumpresos. Sos diàlogos intre Pimpa e Armandu dant unu sensu de normalidade, finas si in su mundu  reale pagas bias diamus intèndere, oe, un’oranesu e unu sinnaesu faeddende paris in sardu cadaunu in sa variedade sua. E custu est unu de sos singiales de debilesa de sa limba.

 E sa LSC?

Sa LSC non si ponet in custa fase comente limba faeddada, comente istandard “radiofònicu-televisivu”. L’amus impitada in sos sutatìtulos:   su cartone animadu nostru mustrat in manera crara a beru chi, sena dificultade peruna, sa LSC no est àteru si no  una manera orgànica e coerente de iscrìere totu sas variedades  de su sardu. Bastat a tènnere carchi elastitzidade  in su raportu grafia-pronùntzia e su protzedimentu funtzionat bene a beru.

 

Bene bos est bènnidu a agatare atores in Toscana?

Sa Toscana est terra de immigratzione sarda, a agatare candidaos nos est bènnidu bene. Belle gasi, macari sos atores nostros esserent mesu professionistas de su teatru e de sa ràdiu (in limba italiana!) e cumpetentes in manera perfeta in sardu, sa paga (o peruna) abitùdine a retzitare in sardu, su sensu de minoridade linguìstica latente, ant postu unas cantas dificultades in su cumintzu. Dudas lessicales, sensu de istranesa, totu normale pro una limba minetzada ... Ma a pustis de sa prima die de proas si sunt disinibidos, sunt mòidos, e sunt istados issos   sos primos a iscobèrrere, e custa est sa finalidade de s’òpera, chi su sardu funtzionat finas comente limba de su duplàgiu. Chi non b’at nudda de curiosu, de folclòricu, de còmicu o, peus, de ridìculu, nen nudda chi tèngiat unu fragu de cosas de su tempus coladu  o, peus, de cosas andadas male: bastat a lu fàghere.

 


#Sarvadore Serra

» in segus