bandera infosar
Pro impreare sos Agregadores de Noas RSS, incarca s'icona cun su tastu de dereta de su sorighitu e, a pustis, seletziona 'Copia Indirizzo'. Pustis copiadu su collegamentu, incolla lu in s'agregadore tuo.

Banner Left
cumpartzi custa noa cun sos amigos tuos invia mail stampa

15/05/2011

Prus forte sa minoria islovena in Itàlia, a deghe annos dae sa lege istatale de  tutela

de Giorgio Banchig

Fiant  sas  10,15 de  mèrcuris  de su 14 de freàrgiu de su 2001 cando su  vitzepresidente de su Senadu italianu, Domenico Contestabile de Forza Italia, at annuntziadu dae s’iscannu de sa presidèntzia chi sos  senadores aiant aprovadu pro artiada de  manu sa lege de  tutela de sa minoria islovena de su Friuli - Venèzia Giulia.

In cussa die sa Crèsia, in prus de ammentare a Santu Valentinu, patronu de sos  innamorados, tzelebraiat sa  festa de sos santos Tzirillu e Metòdiu, apòstulos de sos islavos, proclamados dae su  papa polacu Karol Wojtyla cumpatronos de Europa. Baddu pro cale disinnu arcanu o petzi pro cale  cointzidèntzia curiosa, sa Càmera de sos deputados  aiat aprovadu su disinnu de  lege su 12 de trìulas de s’annu in antis, festa de sos santos Ermàcora e Fortunadu, fundadores de sa Crèsia de Aquileia, mama de sas Crèsias  de su Friuli, de s’Islovènia e de sa Carìntzia e patronos de s’archidiòtzesi de  Ùdine.

Lassende a bandas custa cointzidèntzia simbòlica, intre cussas duas datas at maturadu in sos  partidos de su tzentru- sinistra in su guvernu presèdidu dae Giuliano Amato s’imperativu de dare una solutzione definitiva a una chistione chi si fiat tragende dae tropu tempus. S’opositzione, mescamente Alleanza nazionale e Forza Italia cun sa cumplitzidade de sa Lega Nord, at postu in campu totu sas fortzas pro impedire s’aprovatzione de su providimentu, proponende sa bellesa de 1.700 emendamentos a su testu.

A sustènnere sa cumpatesa de sos partidos in su guvernu e sa determinatzione de su presidente de su Senadu, Nicola Mancino, de fàghere aprovare sa lege, in sas  chidas in antis s’est manifestada s’abertura de su chi tando fiat presidente de sa Regione, Roberto Antonione, e est arribbada sa petitzione in favore de su providimentu firmada dae su vicàriu episcopale pro sa cultura de s’ Archidiòtzesi de Ùdine, missennor Duilio Corgnali, de su sìndigu de Ùdine, Sergio Ceccotti, de su  retore de s’Universidade friulana, Marzio Strassoldo, e de s’on. Arnaldo Baracetri.

Cunsideradas sas dificultades, s’iter peleosu, s’opositzione determinada de su tzentru-destra e de sas fortzas natzionalistas locales, galu   organizadas bene  e influentes, s’aprovatzione de sa lege, cussu 14 de freàrgiu de deghe annos a como, at tentu su sabore de una vitòria manna, de una cunchista de tzivilidade, de cultura. Mescamente pro sos islovenos de sa provìntzia de Ùdine: cussos islavos, chi pro su Giornale di Udine si deviant eliminare giai 135 annos in antis, fiant  reconnotos cun tìtulu prenu minoria islovena, e cun totu sos deretos prevididos dae sa lege. A nàrrere su beru, unu primu reconnoschimentu l’aiant tentu duos annos in antis cun sa lege 482/99 de tutela de sas minorias  linguìsticas istòricas, unu providimentu cuadru chi pro sa prima bia in Itàlia regulaiat  sa matèria cumplessa   de sa defensa de sas  comunidades linguìsticas ispartzinadas dae su Nord a su Sud e a sas ìsulas, chi in casos medas fiant sustènnidas dae providimentos regionales o provintziales.

Ma sa  lege 38/2001 faghet agabbare un’istòria legislativa sena pretzedentes pro sa longària de s’iter (sas primas mossas nche torraiant a su 1971 !), s’opositzione tosta de sas  fortzas natzionalistas alliadas cun sas organizatziones segretas, sas implicatziones internatzionales, s’insustenibilidade de sas  tesis contràrias (sos islovenos de sa provìntzia de Ùdine non fiant cunsiderados islovenos), sa torrada a campu de tensiones eredidadas dae sa gherra frita... S’est tratadu de unu resurtadu otentu cun pelea e gràtzias a sa bona voluntade, a sa cumpatesa e a sa determinatzione de sas  organizatziones islovenas de cada tendèntzia e de sas fortzas polìticas chi ant crèidu in su progetu de reconnòschere sos deretos costitutzionales a sa comunidade islovena, dende·li s’oportunidade de si pònnere comente elementu essentziale de  diàlogu e de collaboratzione cun s’ Islovènia chi aiat cumintzadu su caminu de s’integratzione europea.

 


#Sarvadore Serra

» in segus

Ùrtimos PÀRRERES inseridos

PRÈMIU WOLF de LITERADURA PRO PITZINNOS
“Conto unu contu”, editzione 2018

Iscadèntzia 1-9-2018

BANDU Sas EDITZIONES PAPIROS  BANDINT su Prèmiu WOLF de literadura pro pitzinnos“CONTO UNU CONTU” Sos Iscritores interessados devent iscrìere unu contu in sardu pro pitzinnos dae 6 a 10 annos. Sa contu, iscritu in caràte­res de imprenta in formadu ...  [sighit]

Cuncursu "LIMBAS IN PONTE" de tradutzione literaria in sardu, 2018

EDITZIONE 2018: ISPAGNOLU > SARDU

Prèmiu de Tradutzione literària in sardu LIMBAS IN PONTE Prèmiu intituladu a ELIEZER BEN YEHUDA (1858-1922), Giornalista, linguista, tradutore: babbu mannu de sa limba ebràica moderna EDITZIONE 2018: ISPAGNOLU>SARDU Pro s’òpera CUENTOS DE LA SELVA >...  [sighit]

SÒTZIOS de sa sotziedade de sa limba sarda

Ordinàrios: Chie est de acordu cun sos printzìpios de sa SLS e nde cumpartzit sas finalidades Currispondentes: Chie connoschet sa limba sarda orale, nde pràticat sa norma iscrita e collàborat dae sa bidda sua a traballos de istùdiu linguìsticu e a su Ditzio...  [sighit]

Manifestu  de sa Limba Sarda

de sa Sotziedade pro sa Limba Sarda

 In ocasione de sa Die Europea de sas Limbas 2013, proclamada e promòvida in su 2001 dae su Cussìgiu de Europa, festada cada annu su 26 de cabudanni, sa Sotziedade pro sa Limba Sarda at publicadu su in una pàgina Facebook custu Manifestu in 10 puntos pro ponnere in craru e ...  [sighit]

SA LIMBA SARDA COMUNA E SA SOBERANIA LINGUÌSTICA

de Diegu Corràine

Mai comente in custos annos amus iscritu in sardu. E mai amus iscritu, che a como, in cada dialetu de cada bidda e logu. Sas retes sotziales e sos mèdios telemàticos e informativos modernos cunsentint a cadaunu de iscrìere finas in sardu, comente li paret. Sende chi tenimus una ...  [sighit]

FUNDU DE SA LIMBA SARDA

Sa paràula "fundu", in sardu, cheret nàrrere àrbore, mata, ma finas caudale, dinare, richesa.  In custa pàgina de su FLS, "fundu" est una cantidade de dinare dadu dae pessones de bonu coro, chi sunt interessadas a su tempus venidore de sa limba sarda, paragonada a u...  [sighit]

SOBERANIA

Sa soverania est su podere supremu de: a) rinuntziare a cale si siat podere pròpiu, b) de apartènnere a un'àteru istadu rinuntziende a cale si siat distintzione natzionale, c) de otènnere formas de autonomia natzionale, d) de formare una cunfereratzione istatale ...  [sighit]

"Pro otènnere in pagu tempus su domìniu internet de primu livellu .srd. Lu paghet sa Regione Sarda!"

de Diegu Corràine

Unas cantas limbas e natziones sunt resessidas a otènnere unu domìniu internet de primu livellu. Pro rapresentare un'identidade linguìstica, culturale, natzionale.Su primu chi, forsis, at abertu su caminu est “.cat”, domìniu intradu in vigore in su 2005, chi o...  [sighit]

"Ite nos imparat s'Assemblea de sa LS e de sas àteras limbas de su 15 de Santugaine"

de Diegu Corràine

S'Assemblea de sa limba sarda e de sas àteras limbas de Sardigna, fata in Santa Cristina su 15 de santugaine at cunsentidu de nos cunfrontare pessones e assòtzios chi fìamus dae meda sena nos aunire in su matessi logu pro cuncambiare ideas e leare pessos pro su tempus venidore.E...  [sighit]