bandera infosar
Pro impreare sos Agregadores de Noas RSS, incarca s'icona cun su tastu de dereta de su sorighitu e, a pustis, seletziona 'Copia Indirizzo'. Pustis copiadu su collegamentu, incolla lu in s'agregadore tuo.

Banner Left
cumpartzi custa noa cun sos amigos tuos invia mail stampa

01/01/2011

Un'ecologia linguìstica pro sas limbas in perìgulu?

Su linguista David Crystal pedit unu movimentu sotziale pro sas limbas in perìgulu

"Pessade ite diat capitare si s'inglesu sighit a crèschere comente at fatu finas a commo. At a èssere a sa fine s'ùnica limba chi at a abbarrare. Si at a èssere gasi, at a èssere su peus male chi su praneta at a connòschere in totu s'istòria sua". Custu iscriiat su linguista David Crystal (Lisburn, Irlanda de su Nord, 1941) a printzìpios de su 1997, in su giornale The Guardian.

S'autore inglesu est devènnidu una bandera de su multilinguismu. In su libru suo "Language death" (Sa morte de sas limbas) (Cambridge, 2001), ue Crystal narat chimbe motivos pro sarbare sas limbas. "Ca tenimus bisòngiu de sa diversidade e ca sas limbas espriment s'identidade, sunt depositàrias de s'istòria, cuntrìbuint a sa connoschèntzia umana e sunt interessantes de sesi".

Comente est possìbile chi una limba abbarret cun unu faeddadore ebbia?

B'at unas 50 o 60 limbas in su mundu chi tenent petzi unu faeddadore, a pàrrere de su catàlogu de sas limbas Ethnologue. Est unu protzessu naturale, chi s'isvilupat cando sa generatzione antziana morit e non trasmitit sa limba sua a sos giòvanos. Est su chi est capitadu a Marie Smith Jones, chi sos fìgios aiant imparadu s'inglesu. Mancu male, sa documentatzione de sa limba eyak est bastante bundante pro la torrare a bida, si sas generatziones venidoras lu cherent. Custa casta de protzessos de resurretzione linguìstica sunt capitados prus de una bia.

Est pretzisu a tènnere unu movimentu comente s'ecologismu pro sarvare sas limbas?

Un'ecologia linguìstica est urgente che a sa biologia. Sa diversidade linguistica est unu bene fundamentale de s'umanu. Onni limba esprimet una visione de su mundu e custu est de s'èssere umanu, e onni limba pèrdida andat paris cun sa pèrdida de una de custas visiones. Sos argumentos sunt pròpiu sos matessi de sos chi impreamus in sa cunservatzione de sos fundos e sos animales, petzi chi inoghe semus faeddende de diversidade intelletuale.

B'at limbas-mortoras chi sunt ochiende àteras limbas?

Carchi limba dominante est una minetza possìbile pro sas limbas minoritàrias. In unos cantos istados de Africa, sas limbas minoritàrias sunt minetzadas dae sas dominantes, comente su suajili o s'àrabu. S'inglesu est istada sa limba prus forte in logos medas, comente in Austràlia. In àteros, est istadu s'ispannolu, comente in su prus de Sudamèrica. Però non m'agradat a faeddare de "mortoras", mescamente cando semus faeddende de pessones chi impreant custas limbas pro megiorare sa calidade de sa bida issoro. Sa gente non s'agatat de su dannu.

[www.publico.es] Bortadu dae Zuanne Luisu Stochino


#deus ex machina

» in segus

Ùrtimos PÀRRERES inseridos

SÒTZIOS de sa sotziedade de sa limba sarda

Ordinàrios: Chie est de acordu cun sos printzìpios de sa SLS e nde cumpartzit sas finalidades Currispondentes: Chie connoschet sa limba sarda orale, nde pràticat sa norma iscrita e collàborat dae sa bidda sua a traballos de istùdiu linguìsticu e a su Ditzio...  [sighit]

Manifestu  de sa Limba Sarda

de sa Sotziedade pro sa Limba Sarda

 In ocasione de sa Die Europea de sas Limbas 2013, proclamada e promòvida in su 2001 dae su Cussìgiu de Europa, festada cada annu su 26 de cabudanni, sa Sotziedade pro sa Limba Sarda at publicadu su in una pàgina Facebook custu Manifestu in 10 puntos pro ponnere in craru e ...  [sighit]

SA LIMBA SARDA COMUNA E SA SOBERANIA LINGUÌSTICA

de Diegu Corràine

Mai comente in custos annos amus iscritu in sardu. E mai amus iscritu, che a como, in cada dialetu de cada bidda e logu. Sas retes sotziales e sos mèdios telemàticos e informativos modernos cunsentint a cadaunu de iscrìere finas in sardu, comente li paret. Sende chi tenimus una ...  [sighit]

FUNDU DE SA LIMBA SARDA

Sa paràula "fundu", in sardu, cheret nàrrere àrbore, mata, ma finas caudale, dinare, richesa.  In custa pàgina de su FLS, "fundu" est una cantidade de dinare dadu dae pessones de bonu coro, chi sunt interessadas a su tempus venidore de sa limba sarda, paragonada a u...  [sighit]

SOBERANIA

Sa soverania est su podere supremu de: a) rinuntziare a cale si siat podere pròpiu, b) de apartènnere a un'àteru istadu rinuntziende a cale si siat distintzione natzionale, c) de otènnere formas de autonomia natzionale, d) de formare una cunfereratzione istatale ...  [sighit]

"Pro otènnere in pagu tempus su domìniu internet de primu livellu .srd. Lu paghet sa Regione Sarda!"

de Diegu Corràine

Unas cantas limbas e natziones sunt resessidas a otènnere unu domìniu internet de primu livellu. Pro rapresentare un'identidade linguìstica, culturale, natzionale.Su primu chi, forsis, at abertu su caminu est “.cat”, domìniu intradu in vigore in su 2005, chi o...  [sighit]

"Ite nos imparat s'Assemblea de sa LS e de sas àteras limbas de su 15 de Santugaine"

de Diegu Corràine

S'Assemblea de sa limba sarda e de sas àteras limbas de Sardigna, fata in Santa Cristina su 15 de santugaine at cunsentidu de nos cunfrontare pessones e assòtzios chi fìamus dae meda sena nos aunire in su matessi logu pro cuncambiare ideas e leare pessos pro su tempus venidore.E...  [sighit]

LIMBA SARDA E FACEBOOK: UN'OCASIONE

de Diegu Corràine

Su 18 de abrile de su 2006, su situ de sa Regione sarda publicaiat su documentu de sas Normas linguìsticas de riferimentu a caràtere isperimentale de sa “Limba sarda comuna”, adotadas galu como in documentos de sa Regione, dae entes locale e privados, in s'editoria e in sos...  [sighit]