Sa limba: che un'àrbore, nen de manca nen de dereta
de Diegu Corràine
In custos ùrtimos trinta annos, sa gherra pro s'ufitzialidade de sa limba sarda at tentu amigos e inimigos, ma meda meda de prus gente chi, sena èssere amiga o inimiga, sa limba l'at praticada e sighit a la praticare. A su puntu chi su 70% de sos Sardos impreat su sardu. Est finas beru chi chie la pràticat non semper l'imparat a sos fìgios, si est beru chi petzi su 13% de sos pitzinnos pràticat su sardu. Est in perìgulu sa trasmissione intergeneratzionale de sa limba nostra. E tando, pro parare fronte a su perìgulu de iscumparta de su sardu bi cheret una polìtica linguìstica, cumplessiva, coerente, cumbinta, a manera chi su sardu siat ufitziale in cada àmbitu e impreu. Totu sas leges fatas finas a como sunt istadas e sunt un'agiudu in custu caminu, ma non resessint a dare su resurtadu chi nos isetamus: blocare sa pèrdida linguìstica e torrare a sa limba chie lat pèrdida. Est craru chi tando, su de sa limba non podet èssere elementu ocasionale o segundàriu de sa Polìtica, ma devet èssere elementu tzentrale de unu progetu identitàriu de isvilupu de sa sotziedade nostra. E pro custu, bi cheret su traballu e s'òpera de totus, de cale si siat parte polìtica. Ca est de polìtica chi tenimus bisòngiu, ma mescamente de polìtica linguìstica. Si sa limba at a torrare a èssere de su 100% de sos Sardos, at a chèrrere nàrrere chi amus fatu un'isfortzu gasi mannu pro sighire a esistire, chi custu isfortzu lu podimus fàghere finas in àteros setores: sotziedade, ambiente, economia. Catalonia docet! Sa limba no est (e non devet èssere) nen de manca nen de dereta, ca sa limba no est de una parte ma de totu sa natzione, de totu su pòpulu sardu. Sa limba est che a un'àrbore, chi "non tenet manca nen dereta" comente rispondiat un'imputadu a unu giùighe chi li dimandaiat, pagu prus o mancu, "ma lei al momento del misfatto si trovava a destra o a sinistra dell'albero?" (in Gli occhi sono d'acqua de Mario Berlinguer). Chi custu est beru (e chi custu caminu semus giai resessidos a l'isperimentare) lu mustrat craru su fatu chi s'òpera rivolutzionària, innovadora e dinàmica de dare a sa limba nostra una norma iscrita unitària l'aiat cumintzada in su 1988 sa giunta de manca cun assessore de sa cultura Ballero, sighida e cumpretada dae una giunta de dereta cun assessore Onida, chi tenet su mèritu istòricu de àere propostu sas normas de sa LSU/limba sarda unificada in su 2001; chi in su 2006, cun unu giunta de manca, su presidente Soru at sighidu su matessi caminu istratègicu de afortire e ufitzializare s'idea de una limba bandera unitària pro sos Sardos (chi lassat a cadaunu sa possibilidade de pronuntziare sa limba comente li paret), chi est arribbada a sa proposta deliberada de LSC/limba sarda comuna. Duncas sas matessi finalidades comunas e trasversales, sos matessi resurtados: Onida cun sa LSU, Soru cun sa LSC. Custu nos importat e custu li devimus a ambos. Est pro custu chi podimus e devimus andare a dae in antis, afortende su movimentu trasversale in favore de s'ufitzialidade prena de sa limba sarda. Ischende chi b'at inimigos de sa limba a manca e a dereta, ma finas amigos, prus amigos chi no inimigos. Semus gasi cumbintos e seguros de su fatu chi su sardu est e devet èssere "limba de totus e pro totu", chi pessamus (o a su nessi isperamus) chi custa giunta noa essida dae sas eletzione de custu freàrgiu de su 2009 at a sighire su matessi caminu pro ufitzializare a beru sa limba sarda in cada àmbitu e impreu, cun una lege noa de polìtica linguìstica e cun sa formatzione de entidades chi cunsentant a sa lege de operare a beru, in manera moderna e dinàmica, in s'iscola, in sos mèdias, in sos entes, in sas impresas, dunacas in sa sotziedade e in su territòriu. Custu sentimentu in favore de su sardu, de su sìmbulu de sa natzione sarda e de mèdiu primu comunicativu suo nos devet animare totus, de manca e dereta. Ca est in perìgulu sa esistèntzia matessi de sos Sardos, de manca o de dereta.
|