Frantza: sas limbas minoritàrias no intrant in sa Costitutzione
de Diegu Corraine
Su 13 coladu, in s'Assemblea natzionale frantzesa , su deputadu brètone Marc Le Fur at presentadu unu emendamentu pro modificare s'art. 2 de sa Costitutzione «Sa limba de sa Repùblica est su frantzesu» cun s'agiunta «in su rispetu de sas limbas regionales chi sunt parte de su patrimòniu nostru». Cun 57 votos contràrios e 44 in favore, sa proposta est istada negada. S'iscusa de sos contràrios est chi a amìntere sas àteras limbas (prus de 75 in sa Frantza metropolitana e in sos territòrios de sa Noa Caledònia, Polinèsia, Gujana) est una manera de nch'iscontzare s'istadu. E no est bastadu a los cumbìnchere su fatu chi sunt medas sos istados chi ant reconnotu sa diversidade linguìstica issoro (finas s'istadu italianu cun sa lege 482/99) sena chi su nche siant iscontzados!
Le Fur non s'isporat e at impromìntidu de propònnere su matessi emendamentu in àtera ocasione. No est sa prima bia chi bi proat: àteras duas. Ma s'ùrtima bia sos votos de diferèntzia fiant 25 e como petzi 14. Cheret nàrrere chi b'at isperu in unu càmbiu de idea in sos deputados. Su tentativu de Le Fur e de àteros trintasete deputados no est ispiradu petzi dae un'interessu de democratzia linguìstica formale.
Costitutzione e Carta europea de sas limbas Su 9 de maju de su 1999, sa Corte costitutzionale aiat blocadu sa ratìfica de sa Carta europea, cun s'iscusa chi sa costitutzione non previdiat àtera limba si non su frantzesu. Est craru tando chi sa botzadura de sa proposta de Le Fur impedit sa ratìfica de sa Carta matessi e duncas unu reconnoschimentu prus forte de sa diversidade linguìstica. Gosi sos Frantzesos sunt abbarrados sos ùrtimos chi no ant firmadu sa Carta, paris cun sos Turcos. E si cumprendimeus pro ite sa Turchia non ratìfichet, ca non cheret reconnòschere sos deretos linguistìcos de sos Curdos (chi sighint a cramare Turcos de monte), benit male a cumprendère sas resones de sos Frantzesos. Non reconnoschende sa diversidade linguìstica in sinu issoro, sunt catzende fortza a sa gherra de sas limbas contra a su mundializatzione omologante, contra a su predomìniu imperante de s'inglesu. Petzi costituende "presìdios linguìsticos" in totu sos logos in ue est presente una comunidade linguìstica diferente (e duncas su multilinguismu) podimus tènnere s'isperu de cuntrastare su pesu cunditzionante e distrutivu de s'inglesu (linguìsticu e duncas culturale). Sa Frantza forsis non cumprendet chi liberende (finas in manera oportunìstica) sas limbas "suas" aumentat finas sas possibilidades de supravivèntzia sua. Chi no est contraponende·si a sa sola a s'inglesu chi s'at a sarvare. Ma no est petzi sa Frantza chi no l'est cumprendende...
|