Memòria istòrica de su sardu - 4
S'Ischiglia est una rivista de poesia, literatura e arte de Sardigna fundada dae su biadu de Anzeleddu Dettori, chi sa prima sèrie est essida in sos annos ''50 de su Noighentos e sa segunda dae su 1980 a cumintzos de sos annos 2.000.
Inoghe bos propòngio sa presentada de su primu nùmeru de sa segunda sèrie, de su mese de ghennàrgiu de su 1980, e duas lìteras a sa redatzione, imbiadas in su 1983, in ue s'afrontat su problema de sa prosa in limba sarda.
Nùgoro, 18.12. 2009
Sarvadore Serra
S'ISCHIGLIA ANNU 1 - EDITZIONE NOA - GHENNÁRGIU 1980
PRESENTAZIONE
S'ISCHIGLIA est torrada a bida. Haiat zessadu de viver in su mese de austu de su 1957, poi de noe annos de attividade vividos dignamente. In Sardigna perun'àttera rivista sarda, de poesia, arte e litteratura, est campada tantu resistende a istare in pê pro sos sacrifizios personales fattos finanziariamente da-e su direttore sou, su matessi chi como la torrat a firmare e si nde faghet responsabile. Senza contare sas nottes passadas in biancu e-i s'attreminu patidu in s'elaborazione de ogni fasciculu, in s'iscongiuru de non la lassare ruere mancu cando li mancaiat su sustentu.
Como est rinaschida. La tenimos bene vascada in virtude de su finanziamentu chi l'hat garantidu s'editore Trois, de sa 3T, e già cominzat a ponner sos primos passos. S'editore la sustenet suta sos suilcos in s'isettu chi a tempus sou potat caminare a sa sola. E in cust'ispera su diretore e-i sos cullaboradores chi l'azuana in sa redazione sun dispostos a fagher sacrifizios pro li dare sa lughe ogni mese, senza pretenner cumpensu perunu, solu sa sodisfazione de la tenner in pê cun dignidade e prestigiu a benefiziu de sa cultura sarda. Si sos poetas sardos, sos litterados chi no han perdidu s'identidade de sa naschida insoro, tottu sos cultores e amadores de sa limba sarda, de sa litteratura e de s'arte de domo nostra, l'hana a dare in modu utile e balidore su cunsensu insoro, tando s'hat a avverare s'intentu de intender custa rivista ischgliende a sonu istesu in tottue, da-e su pianu a baddes e a montes soberanos.
Custu est s'auspiziu nostru. E lu ponimos fiduciosamente in manos de sos benignos lettores chi s'hana a dignare de nos sustennere in caminu.
S'ISCHIGLIA ANNU 4 - EDITZIONE NOA - CABUDANNI 1983
CAMPANAS A CONFRONTU
Amigos caros,
non poto fagher a mancu de elogiare tota sa redazione pro sa 'este noa chi tenet s'edizione de occannu. Bella in s'impaginazione, elegante in sa disposizione de sas operas, apprezziada in sos insertos, massimamente s'inserimentu de sas iscolas elementares e medias. Unicu neu, non de S'Ischiglia ebbìa, ma de tota sa cultura sarda, sa carenzia de sa prosa. E so pienamente de accordu cun s'articulu 99 "Invito alla prosa": tocat de cuminzare a iscrier in prosa. Ma pro poder produer prosa de valore, non "meccanica" e "artificiosa:"; penso chi siet nezessariu chi su populu totu (ma sos intellettuales deven dare s'esempiu...) si torret a appropriare de sa limba, impittendela pro faeddare in sos rapportos semplizes o cumplessos de su viver de onzi die, in modu chi sa limba torret a sa vitalidade de su mundu agro-pastorale, ma arricchida de s'apportu de sa iscienza e de sa tecnica moderna.
Aggradesso meda s'isforzu chi faghen sos poetas sardos pro "coniare" peraulas noas ("neologismi"). Su lessicu sardu s'est impoberidu cun s'acculturamentu italianu, e-i custa chirca lessicale est quasi unu riscattu a sa prepotente dipendenzia italiana. Eo quasi mi addoloro ca non poto dare perunu contributu, poberu operaiu comente so, cun paga cultura e israighinadu da-e su fermentu chi animat oe sa cultura sarda. Pro cussu, peraulas, cunzettos, figuras e immagines de una limba in costante arricchimentu agatan in me ischente sididu, comente sempre so istadu.
Saludos caros.
Vittorio Falchi (Roma)
Spett.le Redazione,
leghende solu carchi numeru de "S'Ischiglia", si podet bider bene s'iscradappiu chi b'est in sa cultura sarda, inue, mentres est meda meda manna sa produssione de poesias, sun pagos, troppu pagos, sos chi "s'attrivin" a iscrier in prosa. Sa rivista bostra diat poder contribuire a ponner remediu a custa situassione, da-e un'ala invitende de continu sos poetas a si proare a iscrier contos e romanzos, da-e s'attera dende rezettu a articulos de istoria, economia, limbistiga etc., totus in sardu. Medas sun sos istudiosos chi diazis poder preziare, da-e Lilliu a Pittau, da-e Antonello Satta a Nenardu Sole e gai sighende. Est nezzessariu mannu a fagher gai, si nono sa cultura nostra non s'hat a pesare mai a bolu, e hamus a abbarrare semper, chèssinos e minninnos, in sa subalternidade, abbauccados a sa cultura italiana.
Un'atera cosa chi bi diat cherrer, in cada numeru de "S'Ischiglia", est unu vocabularieddu de paraulas raras e pagu connotas. In s'ignoranzia mia (e chi no est solu sa mia...), deo no isco, pro narrer, su sentidu de paraulas comente "reberde", "abbizosicu", "chidrina". De su restu, sos vocabularios de Wagner e de su canonicu Ispanu nachi sun incumpletos, e duncas non torrat a contu a bi ponner dinare pro los comporare, mentres cussu lassadu in erenzia da-e Pedru Casu no est mai bessidu a lughe, mancari siat da-e ora chi nachi s'est istasinde in s "Istituto Etnografico " de Nugoro.
Congruo s'arrejonu nende chi diat esser bellu a bider pubblicados in su giornale bostru branos bogados dae sa "Carta de Logu", da-e sos "Condaghes", da "Gli Statuti Sassaresi", naturalmente cun sa tradussione italiana a costazos: su sardu antigu podet essere unu puttu mannu da-e su cale umpire ideas e vocabulos
Tantos saludos
Salvatore Serra (Nuoro)
Ite narrer de pius ? Nos paret chi sos amigos Falchi e Serra sun resessdos a "centrare" su problema e a cumprender su chi hamus cherfidu narrer in "Invito alla prosa". Sa paraula como a sos intellettuales ("sos intellettuales deven dare s'esempiu..."), a sos poetas, a totu sos sardos: onzunu, cun sas capazidades chi tenet, cun sa cunscienscia che tenet, devet fagher sa parte sua, si abberu che cherimus frundire in mare zertas trobeas. Da-e parte nostra torramus a ripiter chi sas giannas sun abertas pro totu e, pro su chi nos cunzedin sas forzas e-i su logu, semus prontos a fagher su chi podimus. E, cando no est possibile, puru su chi non podimus.