TÌTULU PRELIMINARE.

Artìculu 1.

Su Pòpulu Bascu o Euskal-Herría, comente espressione de sa natzionalidade sua, e pro otènnere sautoguvernu, si costituit in Comunidade Autònoma in intro de sIstadu Ispagnolu cun sa denominatzione de Euskadi o Paisu Bascu, de acordu cun sa Constitución (Costitutzione) e cun custu Istatutu, chi est sa norma istitutzionale fundamentale sua.

Artìculu 2.

1. Alava, Guipúzcoa e Vizcaya, gai comente Navarra, tenent deretu a formare parte de sa Comunidade Autònoma de su Paisu Bascu.

2. Su  territòriu de sa Comunidade Autònoma de su Paisu Bascu  at a èssere formadu dae sos Territòrios Istòricos chi currispondent a sas provìntzias,  in sos lìmites atuales issoro, de Alava, Guipúzcoa e Vizcaya, gai comente sa de Navarra, in su casu chi custa ùrtima detzidat sincorporatzione sua cunforme a  su protzedimentu istabilidu in su disponimentu transitòriu 4 de sa Costitutzione.

Artìculu 3.

Cada unu de sos Territòrios Istòricos chi formant su Paisu Bascu  ant a pòdere, in intro de su matessi, mantènnere o, si in casu, ristabilire e atualizare sorganizatzione e sas istitutziones esclusivas suas de autoguvernu.

Artìculu 4.

Sa designatzione de sa sede de sas istitutziones comunas de sa Comunidade Autònoma de su Paisu Bascu  sat a fàghere cun Lege de su Parlamentu Bascu  e in intro de su territòriu de sa Comunidade Autònoma.

Artìculu 5.

1. Sa bandera de su Paisu Bascu  est sa bicrutzìfera, cumposta de aspa birde, grughe bianca supraposta e fundu ruju.

2. Gai etotu, si reconnoschent sas banderas e insignas pròpias de sos Territòrios Istòricos chi formant sa Comunidade Autònoma.

Artìculu 6.

1. Seuskera, limba pròpia de su Pòpulu Bascu, at a tènnere, comente su castiglianu, caràtere de limba ufitziale in Euskadi, e totu sos abitantes suos tenent su deretu de connòschere e impreare ambas duas limbas.

2. Sas istitutziones comunas de sa Comunidade Autònoma, tenende in contu sa diversidade sotziu-linguìstica de su Paisu Bascu, ant a garantire simpreu de ambas limbas, regulende su caràtere ufitziale issoro, e ant a arbitrare e regulare sas mesuras e mèdios netzessàrios pro assegurare sa connoschèntzia issoro.

3. Nemos at a pòdere èssere discriminadu pro resones de limba.

4. Sa Real Academia de la Lengua Vasca-Euskaltzaindia est istitutzione consultiva ufitziale pro su chi pertocat seuskera.

5. Sigomente seuskera est patrimòniu de àteros territòrios bascos e comunidades, in prus de sos vìnculos e currispondèntzia chi mantèngiant sas istitutziones acadèmicas e culturales, sa Comunidade Autònoma de su Paisu Bascu  at a pòdere pedire a su Guvernu ispagnolu chi presentet, si in casu, a sas Cortes Generales, pro s autorizatzione, sos Tratados o cunventziones chi permitant de istabilire relatziones culturales con sos Istados in ue bi sunt cuddos territòrios e comunidades, pro mantènnere e difùndere seuskera.

Artìculu 7.

1. Pro sos efetos de  custu Istatutu ant a tènnere sa cunditzione polìtica de bascos sos chi tèngiant sa residèntzia, de acordu cun sas Leges Generales de sIstadu, in cale si siat de sos munitzìpios chi bat in su territòriu de sa Comunidade Autònoma.

2. Sos residentes in sèsteru, gai comente sos discendentes issoro, si lant a pedire, ant a godire de sos matessi deretos polìticos de sos residentes in su Paisu Bascu, si apant tentu sùrtima residèntzia in Euskadi, semper chi mantèngiant sa natzionalidade ispagnola.

Artìculu 8.

Sant a pòdere unire a sa Comunidade Autònoma de su Paisu Bascu  àteros territòrios o munitzìpios chi siant incravados in sa totalidade issoro in intro de su territòriu de sa matessi, cun su cumprimentu de sos recuisitos chi sighint:

a.       Chi pedant sincorporatzione sa Comuna o sa majoria de sas Comunas interessadas, e chi si intendat sa Comunidade o provìntzia a sa cale apartèngiant sos Territòrios o Munitzìpios de agregare.

b.       Chi lacordent sos abitantes de custu Munitzìpiu o Territòriu cun referendum cunvocadu in manera espressa, prèvia sautorizatzione chi bi cheret e aprovadu a majoria de sos votos vàlidos.

c.       Chi los aprovent su Parlamentu de su Paisu Bascu  e, pustis, sas Cortes Generales de sIstadu, cun Lege Orgànica.

Artìculu 9.

1. Sos deretos e deveres fundamentales de sos tzitadinos de su Paisu Bascu  sunt sos chi at istabilidu sa Costitutzione

2. Sos poderios pùblicos bascos, in sàmbitu de sa cumpetèntzia issoro:

a.       Ant a bigiare e ant a garantire sa pràtica adeguada de sos deretos y deveres fundamentales de sos tzitadinos.

b.       Ant a dare impulsu, in manera particulare, a una polìtica chi punnet a megiorare sas cunditziones de bida e de traballu.

c.       Ant a adotare cuddas mesuras chi ant a punnare a aumentare sos postos de traballu e megiorare sistabilidade econòmica.

d.       Ant a adotare cuddas mesuras diretas a promòvere sas cunditziones e a rimòvere sos ostàculos pro chi sa libertade e segualidade de sindividuu e de sos grupos de sos cales faghet parte siant efetivas e reales.

e.       Ant a fatzilitare sa partetzipatzione de totu sos tzitadinos a sa bida polìtica, econòmica, culturale e sotziale de su Paisu Bascu.

TÌTULU I.
DE SAS CUMPETẺNTZIAS DE SU PAISU BASCU

Artìculu 10.

Sa Comunidade Autònoma de su Paisu Bascu  tenet cumpetètzia esclusiva in sas matèrias chi sighint:

1.       Demarcatziones territoriales munitzipales, sena pregiudìtziu de sas facultades currispondentes a sos Territòrios Istòricos, de acordu cun su chi disponet sartìculu 37 de custu Istatutu.

2.       Organizatzione, regìmene e funtzionamentu de sas istitutziones suas de autoguvernu  in intro de sas normas de custu Istatutu.

3.       Legislatzione eletorale interna chi interessat su Parlamentu Bascu, sas Giuntas Generales e sas  Diputaciones Forales (Diputatziones Locales), in sos tèrmines prevididos dae custu Istatutu  e sena pregiudìtziu de sas facultades currispondentes a sos Territòrios Istòricos, de acordu cun su chi disponet sartìculu 37 de su matessi.

4.       Regìmene Locale e Istatutu  de sos Funtzionàrios de su Paisu Bascu  e de sAmministratzione Locale sua, sena pregiudìtziu de su chi istabilit sartìculu 149.1.18 de sa Costitutzione. 

5.       Mantenimentu, modificatzione e isvilupu de su Derecho Civil Foral (Deret Tzivile Locale) e ispetziale, iscritu o consuetudinàriu pròpiu de sos Territòrios Istòricos chi formant su Paisu Bascu  e sa fissatzione de s àmbitu territoriale de vigèntzia suo.

6.       Normas protzessuales e de protzedimentos amministrativos e economicu-amministrativos chi derivent dae sas particularidades de su deretu sustantziale e dae sorganizatzione pròpia de su Paisu Bascu.

7.       Benes de domìniu pùblicu e patrimoniales, chi sa titularidade issoro tochet a sa Comunidade Autònoma, gai comente sas servitudes pùblicas in matèrias de cumpetèntzia sua.

8.       Montes, istruturas e servìtzios forestales, caminos de sartu e pasturas, sena pregiudìtziu de su chi disponet sartìculu 149.1.23 de sa Costitutzione.

9.       Agricultura e pastoriu, de acordu cun sordinamentu generale de seconomia.

10.   Pisca in abbas internas, frutos de mare e acuicultura, cassa e pisca fluviale e lacustre.

11.   Istruturas idràulicas, canales e regadios cando sas abbas iscurrant in manera integrale in intro de su Paisu Bascu; installatziones de produtzione, distributzione e trasportu de energia, cando custu trasportu no essat dae su territòriu suo e sa fornidura sua no interesset unàtera provìntzia o Comunidade Autònoma; abbas minerales, termales e suterràneas. Totu custu sena pregiudìtziu de su chi istabilit sartìculu 149.1.25 de sa Costitutzione.

12.   Asistèntzia sotziale.

13.   Fundatziones e Assòtzios de caràtere dotzente, culturale, artìsticu, benèficu, assistentziale e similares, si cumprint pro su prus sas funtziones issoro in su Paisu Bascu.

14.   Organizatzione, regìmene e funtzionamentu de sas Istitutziones e istruturas de protetzione e tutela de minores, penitentziàrias e de reinserimentu sotziale, cunforme a sa legislatzione generale in matèria tzivile, penale e penitentziària.

15.   Ordinamentu farmatzèuticu, de acordu cun su dispostu de sartìculu 149.1.16 de sa Costitutzione, e igene, tenende in contu su dispostu de s artìculu 18 de custu Istautu.

16.   Chirca sientìfica e tècnica in coordinamentu cun s Istadu.

17.   Cultura, sena pregiudìtziu de su chi disponet sartìculu 149.2 de sa Costitutzione.

18.   Istitutziones relatzionadas cun sisvilupu e sinsignamentu de sas  Bellas Artes. Artesania

19.   Patrimòniu istòricu, artìsticu, monumentale, archeològicu e sientìficu,  assumende sa Comunidade Autònoma su cumprimentu de sas normas e obligatziones chi istabilat s Istadu pro sa defensa de custu patrimòniu contra a  sa tràmuda a sèsteru e a sespoliatzione.

20.   Archìvios, Bibliotecas e Museos chi non siant de titularidade istatale.

21.   Càmera Agrària, de sa Propiedade, Cunfrarias de Piscadores, Càmeras de Commèrtziu, Indùstria e Navigatzione, sena pregiudìtziu de sa cumpetèntzia de sIstadu in matèria de commèrtziu èsteru.

22.   Collègios Professionales e pràtica de sas professiones tituladas, sena pregiudìtziu de su chi disponent sos artìculos 36 e 139 de sa Costitutzione. Nòmina de  notàrios de acordu cun sas Leges de s Istadu.

23.   Cooperativas, Mutualidades no integradas in sa Seguridade Sotziale e Pòsitos, cunforme a sa legislatzione generale in matèria mercantile.

24.   Setore pùblicu pròpiu de su Paisu Bascu  in cantu non siat interessadu dae àteras normas de custu Istatutu.

25.   Promovimentu, isvilupu econòmicu e programmatzione de satividade econòmica de su Paisu Bascu  de acordu cun sordinamentu generale de seconomia.

26.   Istitutziones de crèditu corporativu, pùblicu e territoriale e Cassas de Rispàrmiu, in su cuadru de sas bases chi, subra de sordinamentu de su crèditu e de sas bancas, diet s Istadu, e de sa polìtica monetària generale.

27.   Cummèrtziu internu, sena pregiudìtziu de sa polìtica generale de sos prejos, de sa tzirculatzione lìbera de sos benes in su territòriu de sIstadu e de sa legislatzione subra de sa  defensa de sa cuncurrèntzia. Fieras e mercados internos. Denominatziones de orìgene e publitzidade in collaboratzione cun s Istadu.

28.   Defensa de su consumidore e de susuàriu in sos tèrmines de sapartadu anteriore.

29.   Istitutzione e regulamentu de Bursas de Commèrtziu e àteros tzentros de cuntratatzione de mercantzias e de balores cunforme a sa legislatzione mercantile.

30.   Indùstria, cun esclusione de sinstallatzione, ismanniamentu e tràmuda de indùstrias sugetas a normas ispetziales pro resones de seguridade, interessu militare e sanitàriu e cuddas chi tèngiant bisòngiu de legislatzione ispetzìfica pro custas funtziones, e sas chi rechedant cuntratos prèvios de trasferimentu de tecnologia èstera. In sa ristruturatzione de setores industriales, tocat a su Paisu Bascu  sisvilupu e sesecutzione de sos programmas istabilidos dae s Istadu.

31.   Ordinamentu de su territòriu e de su litorale, urbanìstica e domo.

32.   Ferruvias, trasportos terrestres, marìtimos, fluviales e pro funivia, portos, eliportos, aeroportos e Servìtziu Meteorològicu de su Paisu Bascu, sena pregiudìtziu de su chi disponet sartìculu 149.1.20 de sa Costitutzione. Tzentros de cuntratatzione e terminales de càrrigu in matèria de trasportos.

33.   Òperas pùblicas chi non tèngiant sa cualificatzione legale de interessu generale o chi sa realizatzione issoro no interesset  àteros territòrios.

34.   In matèria de istradones e caminos, in prus de sas cumpetèntzias cuntènnidas in sapartadu 5, nùmeru 1, de sartìculu 148 de sa Costitutzione, sas Diputatziones Locales de sos Territòrios Istòricos ant a mantènnere in manera integrale su regìmene giurìdicu e sas cumpetèntzias chi tenent o chi, si in casu, ant a otènnere cunforme a sartìculu 3 de custu Istatutu

35.   Casinò, giogos e iscummissas, francu sas  Iscummissas Mùtuas Isportivas Benèficas.

36.   Turismu e isport. Tempus lìberu  e divagu.

37.   Istatìstica de su Paisu Bascu, pro sas finalidades e  in intro de sas cumpetèntzias suas.

38.   Ispetàculos

39.   Isvilupu comunitàriu. Cunditzione de sa fèmina. Polìtica de sos pitzinnos, de sos giòvanos e de sa de tres edades.

Artìculu 11.

1. Est de cumpetèntzia de sa Comunidade Autònoma de su Paisu Bascu  s isvilupu legislativu e saplicatzione in intro de su territòriu suo de sa legislatzione fundamentale de sIstadu in custas matèrias:

a.       Ambiente e ecologia.

b.       Espropiatzione fortzosa, cuntratos e cuntzessiones amministrativas, in s àmbitu de sas cumpetèntzias e  de su sistema amministrativu de su Paisu Bascu.

c.       Ordinamentu de su setore de sa pisca de su Paisu Bascu.

2. Est finas de cumpetèntzia de sa Comunidade Autònoma de su Paisu Bascu  sisvilupu legislativu e s aplicatzione in intro  de su territòriu suo, de sas bases, in sos tèrmines chi sas matessi signalent in sas matèrias chi sighint:

a.       Ordinamentu de su crèditu, banca e asseguratziones.

b.       Riserva a su setore pùblicu de siendas o servìtzios essentziales, mescamente in casu de monopòliu, e interventu de impresas cando lesigat sinteressu generale.

c.       Regìmene mineràriu e energèticu. Siendas geotèrmicas.

Artìculu 12.

Tocat a sa Comunidade Autònoma de su Paisu Bascu  saplicatzione  de sa legislatzione de sIstadu  in sas matèrias chi sighint:

1.       Legislatzione penitentziària.

2.       Legislatzione de su traballu, assumende sas facultades e cumpetèntzias chi in custu terrinu tenet como sIstadu  a pitus  de sas relatziones de traballu; tenet finas sa facultade de organizare, ghiare e tutelare, cun s ispetzione arta de s Istadu, sos servìtzios de custu pro saplicatzione  de sa legislatzione de su traballu, procurende chi sas cunditziones de traballu sadèguent a su livellu de s isvilupu e progressu sotziale, promovende sa cualificatzione de sos traballadores e sa formatzione issoro integrale.

3.       Nòmina de Registradores de sa Propiedade, Agentes de Càmbiu e Bursa e Agentes de Cummèrtziu, Interventu in sa fissatzione de sas demarcatziones currispondentes, si in casu.

4.       Propiedade inteletuale e industriale.

5.       Pesos y mesuras; contrastu de metallos.

6.       Fieras internatzionales fatas in su Paisu Bascu.

7.       Setore pùblicu istatale in sàmbitu territoriale de sa Comunidade Autònoma, sa cale at a leare parte in sas atividades chi linteressent.

8.       Portos e aeroportos cun calidade de interessu generale, cando s Istadu  non si riservet sa gestione direta issoro.

9.       Ordinamentu de su  trasportu de mercantzias e viagiadores chi moant e chi arribent a logos chi sagatant in intro de su territòriu de sa Comunidade Autònoma, mancari si servant de infrastruturas de titularidade istatale a sas cales faghet riferimentu su nùmeru 21 de sapartadu 1 de sartìculu 149 de sa Costitutzione, sena pregiudìtziu de sesecutzione  direta chi si riservet sIstadu.

10.   Sarvamentu marìtimu e iscàrrigos industriales e contaminantes in sas abbas territoriales de sIstadu  currispondentes a su litorale Bascu.

Artìculu 13.

1. In relatzione cun sAmministratzione de sa Giustìtzia, francu sa giurisditzione militare, sa Comunidade Autònoma de su Paisu Bascu  at a praticare, in su territòriu suo, sas facultades chi sas Leges Orgànicas de su Podere Giuditziàriu e de su Consìgiu Generale de su Podere Guditziàriu (custa  ùrtima Lege est istada derogada in manera espressa dae su disponimentu  derogatòriu de sa Lege Orgànica de su Podere Giuditziàriu ) reconnoscant, riservent o atrìbuant a su Guvernu.

2. Est petzi de cumpetèntzia de sIstadu, in cunformidade cun sas Leges Generales, su deretu de gràtzia e sorganizatzione e su funtzionamentu de su Pùblicu Ministèriu.

Artìculu 14.

1. Sa cumpetèntzia de sos òrganos giurisditzionales in su Paisu Bascu  sestendet:

a.       In sòrdine tzivile, a totu sas istàntzias e grados, inclùdidos sos ricursos in cassatzione e de revisione in sas matèrias de su Derecho Civil Foral pròpiu de su Paisu Bascu .

b.       In sòrdine penale e sotziale, a totu sas istàntzias e grados, francu sos ricursos in cassatzione e de revisione.

c.       In sòrdine cuntentziosu-amministrativu, a totu sas istàntzias e grados cando si tratet de atos ditados dae sAmministratzione de su Paisu Bascu  in sas matèrias chi sa legislatzione esclusiva tocat a sa Comunidade Autònoma, e, in prima istàntzia, cando si tratet de atos ditados dae sAmministratzione de s Istadu.

d.       A sas chistiones de cumpetèntzia intre òrganos giuditziales de su Paisu Bascu .

e.       A sos ricursos subra de sa  cualificatzione de documentos riferentes a su Deretu privativu Bascu  chi devant tènnere intrada a sos Registros de sa Propiedade.

2. In sas àteras matèrias sant a pòdere  presentare a su Tribunale Supremu sos ricursos chi, cunforme a sas Leges, protzedant. Su Tribunale Supremu at a risòlvere  finas sos cunflitos de cumpetèntzia e de giurisditzione intre sos òrganos giuditziales de su Paisu Bascu  e sos àteros de sIstadu.

Artìculu 15.

Tocat a su Paisu Bascu  sa creatzione e organizatzione, cun Lege, de su Parlamentu, e cun rispetu a sIstitutzione istabilida dae sartìculu 54 de sa Costitutzione, de un òrganu similare chi, in coordinamentu cun cussa, pràtichet sas funtziones a sas cales si riferit sartìculu mentovadu e totu sas àteras chi su Parlamentu Bascu li potzat dare.

Artìculu 16.

In aplicatzione de su disponimentu additzionale 1 de sa Costitutzione, est de cumpetèntzia de sa Comunidade Autònoma de su Paisu Bascu  sinsignamentu in totu sestensione sua, livellos e  grados, modalidades e ispetzialidades, sena pregiudìtziu de sartìculu 27 de sa Costitutzione e Leges Orgànicas chi s isvilupent, de sas facultades chi atrìbuit a sIstadu sartìculu 149.1.30 de sa matessi e de arta ispetzione netzessària pro  su cumprimentu suo e sa garantzia sua.

Artìculu 17.

1. Cun su  protzessu de atualizatzione de su regìmene locale prevididu in su disponimentu additzionale 1 de sa Costitutzione, at a tocare a sas Istitutziones de su Paisu Bascu, in sa forma chi si detèrminat in custu Istatutu, su regìmene de Politzia Autònoma pro sa protetzione de sas pessones e benes e su mantenimentu de sòrdine pùblicu in intro de su territòriu autònomu, mancari abarrent  riservados in cada casu a sas Fortzas e Corpos de Seguridade de s Istadu  sos servìtzios de politzia de caràtere extracomunitàriu e supracomunitàriu, comente sa vigilàntzia de portos, aeroportos, costas e fronteras, doganas, controllu de intrada e essida in su territòriu natzionale de ispagnolos e èsteros, regìmene generale pro sos èsteros, estraditzione e espulsione, emigratzione e inmigratzione, passaportos e documentu natzionale de identidade, armas e esplosivos, protetzione fiscale de s Istadu, contrabandu e frode fiscale contra a s Istadu.

2. Su cumandu supremu de sa Politzia Autònoma Basca tocat  a su Guvernu de su Paisu Bascu, sena pregiudìtziu de sas cumpetèntzias chi podent tènnere sas Diputatziones Locales e sas Corporatziones Locales.

3. Sa Politzia Giuditziària e sos Corpos chi cumprint custas funtziones sant a organizare a su servìtziu e suta de sa vigilàntzia de sAmministratzione de sa Giustìtzia in sos tèrmines chi dispòngiant sas Leges protzessuales.

4. Pro su coordinamentu intre sa Politzia Autònoma e sos Corpos e Fortzas de Seguridade de s Istadu  bat a èssere una Giunta de Seguridade formada in nùmeru eguale dae rapresentantes de s Istadu  e de sa Comunidade Autònoma.

5. A su cumintzu, sas Politzias Autònomas de su Paisu Bascu  ant a èssere costituidas dae:

a.       Su Cuerpo de Miñones de sa Diputatzione Locale de Alava, esistente in satualidade.

b.       Sos Cuerpos de Miñones y Miqueletes dipendentes dae sas Diputatziones de Vizcaya e Guipúzcoa chi si torrant a costituire cun custa norma.

Pustis, sas Istitutziones de su Paisu Bascu  ant a pòdere detzìdere de  pònnere paris in unu matessi Corpus sos chi sunt mentovados in sos apartados anteriores, o protzèdere a sa riorganizatzione netzessària pro su cumprimentu de sas cumpetèntzias assuntas.

Totu custu sena pregiudìtziu de su mantenimentu, a sos efetos de rapresentàntzia e traditzionales, de sos Cuerpos de Miñones y Miqueletes.

6. Belle chi cun su chi disponent sos nùmeros anteriores, sos Corpos e Fortzas de Seguridade de s Istadu  ant a  intervènnere in su mantenimentu de sòrdine pùblicu in sa Comunidade Autònoma in sos casos chi sighint:

a.       Si lu pedit su Guvernu de su Paisu Bascu, sessende sinterventu a istàntzia de su matessi.

b.       A initziativa issoro, cando pessant chi sinteressu generale de sIstadu  est cumprumissu in manera grave, essende netzessària saprovatzione de sa Giunta de Seguridade  a sa cale faghet riferimentu su nùmeru 4 de custu artìculu. In situatziones particulares de urgèntzia e pro cumprire sas funtziones chi in manera direta lis dat sa Costitutzione, sos Corpos e Fortzas de Seguridade de s Istadu  ant a pòdere intervènnere suta de sa responsabilidade esclusiva de su Guvernu, e su Guvernu at a torrare contos a sas Cortes Generales. Sas Cortes Generales, pro mèdiu de sos protzedimentos costitutzionales, ant a pòdere praticare sas cumpetèntzias chi lis tocant.

7. In sos casos de decraratzione de istadu  de allarme, etzetzione o assèdiu, totu sas fortzas de politzia de su  Paisu Bascu  ant a abarrare a sos òrdines diretos de sautoridade tzivile o militare a sa cale in su casu tocat, cunforme a sa legislatzione chi règulat custas matèrias.

Artìculu 18.

1. Tocat a su Paisu Bascu  sisvilupu legislativu e saplicatzione  de sa legislatzione fundamentale de sIstadu  in matèria de sanidade interna.

2. In matèria de Seguridade Sotziale at a tocare a su Paisu Bascu :

a.       Sisvilupu legislativu e saplicatzione  de sa legislatzione fundamentale de sIstadu, francu sas normas chi cunfigurant su regìmene econòmicu de sa matessi.

b.       Sa gestione de su regìmene econòmicu de sa Seguridade Sotziale.

3. At a tocare finas a su Paisu Bascu  saplicatzione  de sa legislatzione de s Istadu  subra de sos produtos farmatzèuticos.

4. Sa Comunidade Autònoma at a pòdere organizare e amministrare a custos fines, e in intro de su territòriu suo, totu sos servìtzios relatzionados cun sas matèrias inditadas in antis e at a praticare sa tutela de sas istitutziones, entidades e fundatziones in matèria de Sanidade e de Seguridade Sotziale, riservende·si s Istadu  sarta ispetzione finalizada a su cumprimentu de sas funtziones e cumpetèntzias cuntènnidas in custu artìculu.

5. Sos poderios pùblicos bascos ant a ispirare sa pràtica de sas cumpetèntzias chi assumant in matèria de Sanidade e de Seguridade Sotziale a critèrios de partetzipatzione democràtica de totu sos interessados, gai comente de sos Sindacados de Traballadores e Assotziòs impresariales in sos tèrmines istabilidos dae sa Lege.

Artìculu 19.

1. Tocat  a su Paisu Bascu  sisvilupu legislativu de sas  normas fundamentales de s Istadu  in matèria de mèdios de comunicatzione sotziale, rispetende semper su chi disponet sartìculu 20 de sa Costitutzione.

2. Saplicatzione in sas matèrias a sas cales si riferit su paràgrafu anteriore sat a coordinare cun sa de s Istadu, cun rispetu a sa regulamentatzione ispetzìfica aplicàbile a sos mèdios de titularidade istatale.

3. De acordu cun su chi si disponet in su primu paràgrafu de custu artìculu, su Paisu Bascu  at a pòdere regulare, creare e mantènnere sa televisione, sa ràdiu e sistampa suas, e, in generale, totu sos mèdios de comunicatzione sotziale pro su cumprimentu de sas finalidades suas.

Artìculu 20.

1. Su Paisu Bascu  at a tènnere cumpetèntzias legislativas e esecutivas in sas àteras matèrias chi, cun sa Lege Orgànica, li trasferat o dèleghet  sIstadu  cunforme a sa Costitutzione, a dimanda de su Parlamentu Bascu.

2. Sa Comunidade Autònoma de su Paisu Bascu  at a pòdere ditare sa legislatzione currispondente in sos tèrmines de sart 150 de sa Costitutzione, cando sas Cortes Generales aprovent sas Leges cuadru a sas cales si riferit custu pretzetu.

3. Su Paisu Bascu  at a aplicare sos Tratados e cunventziones in totu su chi pertocat sas matèrias atribuidas a sa cumpetèntzia sua in custu Istatutu. Perunu Tratadu o cunventzione at a pòdere interessare sas atributziones e cumpetèntzias de su Paisu Bascu  si non cun su protzedimentu de sartìculu 152.2 de sa Costitutzione, francu su chi previdet sartìculu 93 de sa matessi.

4. Sas funtziones esecutivas  chi custu Istatutu  atrìbuit a sa Comunidade Autònoma de su Paisu Bascu  in cussas matèrias chi non siant de cumpetèntzia esclusiva sua includet sa potestade de amministratzione, gai comente, si in casu, sa de ditare regulamentos internos de organizatzione de sos servìtzios currispondentes.

5. Su Guvernu Bascu  at a èssere informadu de s elaboratzione de sos Tratados e cunventziones, gai comente de sos progetos de legislatzione doganale, in cantu tochent matèrias de interessu ispetzìficu de su Paisu Bascu.

6. Francu disponimentu espressu in contràriu, totu sas cumpetèntzias mentovadas in sos artìculus anteriores e àteros de custu Istatutu  si intendent riferidas a sàmbitu  territoriale de su Paisu Bascu.

Artìculu 21.

Su Deretu emanadu dae su Paisu Bascu  in sas matèrias de cumpetèntzia esclusiva sua sàplicat cun preferèntzia a cale si siat àteru e petzi in difetu sat a aplicare in manera supletòria su Deretu de  sIstadu.

Artìculu 22.

1. Sa Comunidade Autònoma at a pòdere istipulare cunventziones cun àteras Comunidades Autònomas pro sa gestione e prestatzione de servìtzios pròpios de cumpetèntzia esclusiva de sas matessi. Sistìpula de custas cunventziones, in antis de sintrada in vigore issoro, at a dèvere èssere comunicada a sas Cortes Generales. Si sas Cortes Generales, o una  de sas Càmeras, ant a fàghere obietziones in su tempus de trinta dies, moende dae sa retzida de sa comunicatzione, sa cunventzione at a dèvere sighire sa protzedura previdida in su paràgrafu 3 de custu artìculu. Si, coladu custu tempus, non siant fatas  obietziones a sa cunventzione, custa at a intrare in vigore.

2. Sa Comunidade Autònoma at a pòdere istipulare cunventziones cun àteru Territòriu Istòricu locale pro sa gestione e prestatzione de servìtzios pròpios currispondentes a sas matèrias de cumpetèntzia sua, essende netzessària sa comunicatzione a sas Cortes Generales. A pustis de binti dies dae custa comunicatzione, sas cunventziones ant a intrare in vigore.

3. Sa Comunidade Autònoma at a pòdere istabilire finas acordos de cooperatzione cun àteras Comunidades Autònomas prèvia autorizatzione de sas Cortes Generales.

Artìculu 23.

1. SAmministratzione Tzivile de sIstadu  in su territòriu Bascu  sat a adeguare a sàmbitu geograficu de sa Comunidade Autònoma.

2. In cunformidade cun sartìculu 154 de sa Costituzione, unu Delegadu nominadu dae su Guvernu lat a ghiare e lat a coordinare, cando òperet, cun sAmministratzione pròpia de sa Comunidade Autònoma.

TÌTULU II.
DE SOS PODERES DE SU PAISU BASCU

CAPÍTULU PRELIMINARE.

Artìculu 24.

1. Sos poderes de su Paisu Bascu  sant a praticare pro mèdiu de su Parlamentu, de su Guvernu e de su Presidente o Lendakari.

2. Sos Territòrios Istòricos ant a mantènnere e ant a organizare sas Istitutziones locales suas in cunformidade cun su chi si disponet in sartìculu 3 de custu Istatutu

CAPÍTULU I.

DE SU PARLAMENTU BASCU

Artìculu 25.

1. Su Parlamentu Bascu  pràticat sa potestade legislativa, aprovat su bilantzu suo e dat impulsu e controllat s atzione de su Guvernu Bascu, totu custu sena pregiudìtziu de sas cumpetèntzias de sas Istitutziones a sas cales si riferit sartìculu 37 de custu Istatutu.

2. Su Parlamentu Bascu  est inviolàbile.

Artìculu 26.

1. Su Parlamentu Bascu  at a èssere formadu dae unu nùmeru eguale de rapresentantes de cada Territòriu Istòricu elèghidos a sufràgiu universale, lìberu, diretu e segretu.

2. Sa tzircuscritzione eletorale est su Territòriu Istòricu.

3. Sas eletziones sant a tènnere in cada Territòriu Istòricu sighende critèrios de rapresentàntzia proportzionale.

4. Su Parlamentu Bascu  at a èssere elèghidu pro unu perìodu de bator annos.

5. Una Lege Eletorale de su Parlamentu Bascu  at a regulare seletzione de sos membros suos e at a fissare sas causas de inelegibilidade e incumpatibilidade chi interessent  sos postos o càrrigas chi si disimpignent in intro de sàmbitu territoriale suo.

6. Sos membros de su Parlamentu Bascu  ant a èssere inviolàbiles pro sos votos e opiniones chi diant in sa pràtica de sa càrriga issoro.

Durante su mandatu suo, pro sos atos delituosos cummissos in sàmbitu territoriale de sa Comunidade Autònoma, no ant a pòdere èssere detènnidos nen tratènnidos si no in casu de delitu flagrante, tochende sa detzisione, in cada casu, subra de sinculpatzione, simpresonamentu, su protzessu e su giudìtziu, a su Tribunale Superiore de Giustìtzia de su Paisu Bascu. In foras de sàmbitu  territoriale de su Paisu Bascu, sirresponsabilidade penale at a èssere esigìbile in sos matessi tèrmines ante sa Càmera Penale de su Tribunale Supremu.

Artìculu 27.

1. Su Parlamentu at a elèghere in mesu de sos membros suos unu Presidente, una Mesa e una Diputatzione Permanente; at a funtzionare in Prenu e in Cummissiones.

Su Parlamentu at a fissare su Regulamentu internu suo, chi at a dèvere  èssere aprovadu dae sa majoria assoluta de sos membros suos.

Su Parlamentu at a aprovare su bilantzu suo e sistatutu de su personale.

2.  Sos perìodos ordinàrios de sessione ant a durare comente mìnimu oto meses a sannu.

3. Sa Càmera sat a pòdere riunire in sessione istraordinària si lu pedint su Guvernu, sa Diputatzione Permanente o sa de tres partes de sos membros suos.

Sas sessiones istraordinàrias sant a dèvere cunvocare cun unòrdine de sa die  determinadu e ant a èssere cungiadas cando custu siat istadu esauridu.

4. Sinitziativa legislativa tocat a sos membros de su Parlamentu, a su Guvernu e a sas Istitutziones rapresentativas a sas cales si riferit sartìculu 37 de custu Istatutu, in sos tèrmines istabilidos dae sa Lege. Sos membros de su Parlamentu ant a pòdere, tantu in Prenu comente in Cummissiones, formulare rechestas, preguntas, interpellàntzias e motziones in sos tèrmines chi sant a istabilire cun regulamentu. Sinitziativa populare pro sa presentada de propostas de Lege, chi devant èssere tramitadas dae su Parlamentu Bascu , at a èssere regulada dae custu cun Lege, cunforme a  su chi istabilat sa Lege Orgànica previdida in sartìculu 87.3 de sa Costitutzione.

5. Sas Leges de su Parlamentu ant a èssere promulgadas dae su Presidente de su Guvernu Bascu, su cale at a ordinare sa  publicatzione de sas matessi in su Boletín Oficial del Pais Vasco  in su tempus de bìndighi dies dae saprovatzione sua e in su Boletín Oficial del Estado. Pro sos efetos de sa vigèntzia sua at a contare sa data de publicatzione  in su Boletín Oficial del Pais Vasco .

Artìculu 28.

Tocat, in prus, a su Parlamentu Bascu :

a.       Designare sos Senadores chi devent rapresentare su Paisu Bascu, cunforme a su chi previdet sartìculu 69.5 de sa Costitutzione, cun su protzedimentu chi pro custu efetu inditet una Lege de su Parlamentu Bascu etotu,  chi at a assegurare una rapresentàntzia proportzionale adeguada.

b.       Pedire a su Guvernu de sIstadu  sadotzione de unu progetu de Lege o remìtere a sa Mesa de su Cungressu una proposta de Lege, deleghende ante custa Càmera sos membros de su Parlamentu Bascu  incarrigados de sa defensa sua.

c.       Propònnere su ricursu de inconstitutzionalidade.

CAPÍTULU II.
DE SU GUVERNU BASCU  E DE SU PRESIDENTE O LENDAKARI

Artìculu 29.

Su Guvernu Bascu  est sòrganu collegiale chi tenet sas funtziones esecutivas e amministrativas de su Paisu Bascu .

Artìculu 30.

Sas atributziones de su Guvernu e sorganizatzione sua, basada in unu Presidente e Consigeris, gai comente sIstatutu  de sos membros suos, ant a èssere regulados dae su Parlamentu.

Artìculu 31.

1. Su Guvernu Bascu sessat a pustis chi si sunt fatas sas eletziones de su Parlamentu, in su casu de pèrdida de sa cunfiàntzia parlamentare o pro dimissiones o morte de su Presidente.

2. Su Guvernu sessante at a sighire  in sas  funtziones finas a sa leada de possessu de su Guvernu nou.

Artìculu 32.

1. Su Guvernu rispondet politicamente de sos atos suos, in forma solidale, ante su Parlamentu Bascu, sena pregiudìtziu de sa responsabilidade direta de cada membru pro sa gestione sua rispetiva.

2. Su Presidente de su Guvernu e sos membros suos, durante su mandatu issoro e pro sos atos delituosos cummìtidos in sàmbitu territoriale de sa Comunidade Autònoma, no ant a pòdere èssere detènnidos nen tratènnidos, si no in casu de delitu flagrante, tochende sa detzisione, in cada casu, subra de sinculpatzione issoro, simpresonamentu, su protzessu e su giudìtziu a su Tribunale Superiore de Giustìtzia de su Paisu Bascu. In foras de sàmbitu territoriale de su Paisu Bascu, sa responsabilidade penale at a èssere esìgibile in sos matessi tèrmines ante sa Càmera Penale de su Tribunale Supremu.

Artìculu 33.

1. Su Presidente de su Guvernu at a èssere designadu in intro de sos membros suos dae su Parlamentu Bascu  e nominadu dae su Re.

2. Su Presidente designat e separat sos Consigeris de su Guvernu, ghiat satzione sua, tenet sa rapresentàntzia prus arta de su Paisu Bascu  e cussa ordinària de sIstadu  in custu territòriu.

3. Su Parlamentu Bascu  at a determinare  pro Lege sa forma de eletzione de su  Presidente e sas atributziones suas, gai comente sas relatziones de su Guvernu cun su Parlamentu.

CAPÍTULU III.
DE SAMMINISTRATZIONE DE SA GIUSTÌTZIA IN SU PAISU BASCU

Artìculu 34.

1. Sorganizatzione  de sAmministratzione de sa Giustìtzia in su  Paisu Bascu, chi at a culminare in unu Tribunale Superiore cun cumpetèntzia in totu su territòriu de sa Comunidade Autònoma e ante su cale sant a esaurire sas istàntzias protzessuale sutzessivas, sat a istruturare de acordu cun su chi previdet sa Lege Orgànica de su Podere Giuditziàriu.

Sa Comunidade Autònoma, in cunformidade cun su chi disponet sartìculu 152 de sa Costitutzione, at a leare parte in sorganizatzione  de sas demarcatziones giuditziàrias de àmbitu inferiore a sa provìntzia e in sa localizatzione de sa capitalidade sua, fissende, in cada casu, sa delimitatzione sua.

2. Su Presidente de su Tribunale Superiore de Giustìtzia de su Paisu Bascu  at a èssere nominadu dae su Re.

3. In sa Comunidade Autònoma sat a fatzilitare sa pràtica de satzione populare e sa partetzipatzione in s Amministratzione de sa Giustìtzia cun sistitutzione de su Jurado, in sa forma e rispetu de cussos protzessos penales chi sa Lege protzessuale detèrminet.

Artìculu 35.

1. Sa nòmina de sos Magistrados, Giùighes e Segretàrios sat a fàghere in sa forma previdida dae sas Leyes  Orgánicas del  Poder Judicial (Leges Orgànicas de su Podere Giuditziàriu) e dae su Consìgiu Generale de su Podere Giuditziàriu (custa ùrtima Lege est istada derogada in manera espressa  dae sa    DISPOSICIÒN  derogatoria de la Ley Orgánica del Poder Judicial (disponimentu derogatòriu de sa Lege Orgànica de su Podere Giuditziàriu) sende mèritu de preferèntzia sa connoschèntzia de su Derecho Foral Vasco  (Deretu Locale Bascu) e sa de s euskera, sena chi si potzat fàghere etzetzione peruna pro resones de naturalesa o de residèntzia.

2. A instàntzia de sa Comunidade Autònoma, sòrganu cumpetente at a dèvere cunvocare sos cuncursos e opositziones pro cugugiare sos postos vacantes de Magistrados, Giùighes e Segretàrios in su Paisu Bascu, de acordu cun su chi dispòngiat sa Lege Orgànica de su Podere Giuditziàriu. Sos postos chi abarrent vacantes in custos cuncursos e opositziones ant a èssere cugugiados dae su Tribunale Supremu de Giustìtzia de su Paisu Bascu, aplichende sas normas chi, pro custa eventualidade, sunt cuntènnidas in sa Lege Orgànica de su Podere Giuditziàriu.

3. At a tocare  a sa Comunidade Autònoma, in intro de su territòriu suo, sa provisione de personale a su servìtziu de sAmministratzione de sa Giustìtzia e de sos mèdios materiales e econòmicos netzessàrios pro su funtzionamentu suo, in sos matessi tèrmines chi si riservet custa facultade a su Guvernu in sa Lege Orgànica de su Podere Giuditziàriu, valorizende cun preferèntzia, in sos sistemas de provisione de su personale, sa connoschèntzia de su Deretu Locale bascu e de s euskera.

4. Sa Comunidade Autònoma e su Ministèriu de sa Giustìtzia ant a mantènnere sa collaboratzione chi bi cheret pro sa gestione ordinada de sa cumpetèntzia assunta dae su Paisu Bascu.

Artìculu 36.

Sa Politzia Autònoma Basca, in cantu òperet comente Politzia Giuditziària, at a istare a su servìtziu e suta de sa dipendèntzia de sAmministratzione de sa Giustìtzia, in sos tèrmines chi dispòngiant sas Leges protzessuales.

CAPÍTULU IV.
DE SAS ISTITUTZIONES DE SOS TERRITÒRIOS ISTÒRICOS

Artìculu 37.

1. Sos òrganos locales de sos Territòrios Istòricos ant a funtzionare cunforme a su regìmene giurìdicu privativu de cada unu de cussos.

2. Su chi si disponet in custu Istatutu  no at a cumportare alteratzione de sa natura de su regìmene locale ispetzìficu o de sas cumpetèntzias de sos regìmenes privativos de cada Territòriu Istòricu.

3. In cada casu ant a tènnere cumpetèntzias esclusivas in intro de sos territòrios issoro rispetivos in sas matèrias chi sighint:

a.       Organizatzione, regìmene e funtzionamentu de sas istitutziones issoro.

b.       Elaboratzione e aprovatzione de su bilantzu issoro.

c.       Demarcatziones territoriales de àmbitu supramunitzipale chi non sobrent sos lìmites provintziales.

d.       Regìmene de sos benes provintziales e munitzipales, tantu de domìniu pùblicu comente patrimoniales o pròpios e comunales.

e.       Regìmene eletorale munitzipale.

f.        Totu cussas chi si ispetzìfichent in custu Istatutu  o chi lis siant trasferidas.

4. Lis at a tocare, gai etotu, sisvilupu normativu e saplicatzione, in intro de su territòriu issoro, in sas matèrias chi su Parlamentu Bascu  signalet.

5. Pro seletzione de sos òrganos rapresentativos de sos Territòrios Istòricos sant sighire sos critèrios de su sufràgiu universale, lìberu, diretu, segretu e de sa rapresentàntzia proportzionale, cun tzircuscritziones eletorales chi procurent una rapresentàntzia adeguada de totu sas zonas de cada territòriu.

CAPÍTULU V.
DE SU CONTROLLU DE SOS PODERES DE SU PAISU BASCU

Artìculu 38.

1. Sas Leges de su Parlamentu Bascu  petzi ant a èssere sutapostas a su controllu de costitutzionalidade de su Tribunale Costitutzionale.

2. Pro sas situatziones prevididas dae sartìculu 150.1 de sa Costitutzione sat a tènnere contu de su chi sa matessi disponet.

3. Sos atos e acordos e sas normas regulamentares emanadas dae sos òrganos esecutivos e amministrativos de su Paisu Bascu  ant a èssere ricurrìbiles ante sa Giurisditzione Cuntentziosu-Amministrativa.

Artìculu 39.

Sos cunflitos  de cumpetèntzia chi potzant nàschere intre sas Istitutziones de sa Comunidade Autònoma e sas de cada unu de sos Territòrios Istòricos suos ant a èssere sutapostas a sa detzisione de una cummissione arbitrale, formada dae unu nùmeru eguale de rapresentantes designados liberamente dae su Guvernu Bascu  e dae sa Diputatzione Locale de su Territòriu interessadu, e presidida dae su Presidente de su Tribunale Superiore de Giustìtzia de su Paisu Bascu, cunforme a su protzedimentu chi una Lege de su Parlamentu Bascu  detèrminet.

TÌTULU III.
SIENDA E PATRIMÒNIU

Artìculu 40.

Pro sa pràtica adeguada e su finantziamentu de sas cumpetèntzias suas, su Paisu Bascu  at a dispònnere de una Hacienda Autónoma.(Sienda Autònoma) sua.

Artìculu 41.

1. Sas relatziones de òrdine tributàriu intre s Istadu e  su Paisu Bascu  ant a èssere  reguladas cun su sistema locale traditzionale de su Cuntzertu Econòmicu o Cunventziones.

2. Su cuntenutu de su regìmene  de Cuntzertu at a rispetare e sighire custos printzìpios e fundamentos:

a.       Sas istitutziones cumpetentes de sos Territòrios Istòricos ant a pòdere mantènnere, istabilire e regulare, in intro de su territòriu issoro, su regìmene tributàriu tenende contu de sistrutura impositiva generale de sIstadu, a sas normas chi pro su coordinamentu, armonizatzione fiscale e collaboratzione cun s Istadu  siant cuntènnidas in su  Cuntzertu suo, e a sas chi ditet su Parlamentu Bascu  pro   finalidades idènticas in intro de sa Comunidade Autònoma. Su Cuntzertu at a èssere aprovadu cun Lege.

b.       De sesatzione, gestione, licuidatzione, recùperu e ispetzione de totu sas impostas, francu sas chi faghent parte  de sa Renta de sas Doganas e sas chi como si recùperant pro mèdiu de sos Monopòlios Fiscales, si ndant a interessare, in  intro  de cada Territòriu Istòricu, sas Diputatziones Locales rispetivas, sena pregiudìtziu de sa collaboratzione  cun s Istadu  e de sarta ispetzione sua.

c.       Sas Istitutziones cumpetentes de sos Territòrios Istòricos ant a adotare sos acordos pertinentes, pro aplicare in sos territòrios rispetivos issoro sas normas fiscales de caràtere istraordinàriu e cungiunturale chi s Istadu  detzidat de aplicare a su territòriu comunu, istabilende·si su matessi perìodu de vigèntzia de su chi est istadu signaladu pro custas .

d.       Saportu de su Paisu Bascu  a s Istadu  at a cunsìstere in una cuota globale, formada dae sos currispondentes a cada unu de sos Territòrios suos, comente cuntributu a totu sas càrrigas de s Istadu  chi no assumat sa Comunidade Autònoma.

e.       Pro su signalamentu de sas cuotas currispondentes a cada Territòriu Istòricu chi formant sa cuota globale in antis signalada sat a costituire una Cummissione Mista formada, a unala, dae unu rapresentante de cada Diputatzione Locale e àtere tantos de su Guvernu Bascu, a sàtera dae unu nùmeru eguale de rapresentantes de sAmministratzione de s Istadu. Sa cuota gai cuncordada sat a aprovare pro Lege, cun sa perioditzidade chi si fisset in su Cuntzertu, sena pregiudìtziu de satualizatzione sua annuale, cun su protzedimentu chi si istabilat gai etotu in su Cuntzertu.

f.        Su Regìmene de sos Cuntzertos sat a aplicare cunforme a su printzìpiu de solidaridade a su cale si riferint sos artìculos 138 e 156 de sa Costitutzione.

Artìculu 42.

Sas intradas de sa Sienda Generale de su Paisu Bascu  ant a èssere costituidas dae:

a.       Sos aportos chi dient sas Diputatziones Locales, comente espressione de sa cuntributzione de sos Territòrios Istòricos a sos gastos finantziàrios de su Paisu Bascu. Una Lege de su Parlamentu Bascu  at a istabilire  sa distributzione ecuitativa e su protzedimentu cun su cale, a tenore de cussos, sant a cunvènnere e sant a fàghere efetivos sos aportos de cada Territòriu Istòricu.

b.       Sos rendimentos de sas impostas pròpias de sa Comunidade Autònoma chi istabilat su Parlamentu Bascu, de acordu cun su chi si istabilit in sartìculu 157 de sa Costitutzione e in sa Ley Orgánica sobre Financiación de las   Comunidades Autónomas (Lege Orgànica subra de su finantziamentu de sas Comunidades Autònomas).

c.       Trasferimentos de su Fundu de Cumpensatzione Interterritoriale e àteras assignatziones a càrrigu de su Bilantzu Generale de sIstadu.

d.       Rendimentos chi benint dae su Patrimòniu e intradas de Deretu Privadu.

e.       Su produtu de sas operatziones de crèditu e emissiones de dèpidu.

f.        Dae cale si siat àtera intrada chi si potzat istabilire in virtude de su chi si disponet in sa Costitutzione e in custu Istatutu.

Artìculu 43.

1. Ant a intrare  in su patrimòniu de sa Comunidade Autònoma basca sos deretos e benes de sIstadu  o àteros organismos pùblicos interessados a servìtzios e cumpetèntzias assuntos dae custa Comunidade.

2. Su Parlamentu Bascu  at a detzìdere subra de sos òrganos de su Paisu Bascu, a sos cales sat a trasfèrrere sa propiedade o usu de custos benes e deretos.

3. Una Lege de su Parlamentu Bascu at a regulare samministratzione, defensa e mantenimentu de su Patrimòniu de su Paisu Bascu.

Artìculu 44.

Su Bilantzu Generale de su Paisu Bascu  at a cuntènnere sas intradas e gastos de satividade pùblica generale, e at a èssere elaboradu dae su Guvernu Bascu  e aprovadu dae su Parlamentu Bascu  de acordu cun sas normas chi custu istabilat.

Artìculu 45.

1. Sa Comunidade Autònoma de su Paisu Bascu  at a pòdere emìtere dèpidu pùblicu pro finantziare gastos de investimentu.

2. Su volùmene e caraterìsticas de sas emissiones sant a istabilire de acordu cun sordinamentu generale de sa polìtica creditìtzia, e in coordinamentu cun s Istadu .

3. Sos tìtulos emitidos at a tènnere su cunsideru de fundos pùblicos a totu sos efetos.

TÌTULU IV.
DE SA RIFORMA  DE SISTATUTU

Artìculu 46.

1. Sa riforma  de s Istatutu  at a sighire custu protzedimentu:

a.       Sinitziativa at a tocare a su  Parlamentu Bascu, a proposta de su chimbe-unu de sos cumponentes suos, a su Guvernu Bascu  o a sas Cortes Generales de sIstadu  Ispagnolu.

b.       Sa proposta at a dèvere èssere aprovada  dae su Parlamentu Bascu  a majoria assoluta.

c.       At a chèrrere, in cada casu, saprovatzione de sas  Cortes Generales de sIstadu  cun Lege Orgànica.

d.       In fines, at a chèrrere saprovatzione de sos   eletores cun referendum.

2. Su Guvernu Bascu  at a pòdere èssere facultizadu, cun delegatzione espressa de sIstadu, a cunvocare sos referendum a sos cales si riferit custu artìculu.

Artìculu 47.

1. Belle cun su chi disponet sartìculu anteriore, cando sa riforma  at a tènnere comente ogetu una alteratzione ebbia de sorganizatzione  de sos   poderes de su Paisu Bascu  e no at a interessare  sas   relatziones de sa Comunidade Autònoma cun s Istadu  o  sos   regìmenes locales privativos de sos   Territorios Istòricos, sat a pòdere protzèdere in sa manera chi sighit:

a.       Elaboratzione de su progetu suo de riforma  dae su Parlamentu Bascu .

b.       Consulta a sas   Cortes Generales e a sas   Giuntas Generales.

c.       Si, in su tempus de trinta dies moende dae sa retzida de sa consulta, perunu òrganu consultadu si decraret interessadu dae sa riforma, sat a cunvocare, debidamente autorizadu, un referendum subra de su testu propostu.

d.       In fines sat a pedire saprovatzione de sas  Cortes Generales cun Lege Orgànica.

e.       Si, in su tempus signaladu in sa lìtera c), perunu de sos  òrganos consultados si decraret interessadu dae sa riforma, custa at a dèvere sighire su protzedimentu prevididu in sartìculu 46, dende·si pro cumpridas sas protzeduras de sos  apartados a) e b) de su nùmeru 1 de sartìculu mentovadu.

2. In su casu chi si produat sipòtesi previdida in su disponimentu transitòriu 4 de sa Costitutzione, su Cungressu e su Senadu, in sessione congiunta e sighende su protzedimentu regulamentare  chi de acordu detèrminent, ant a istabilire a majoria assoluta ite recuisitos de cussos istabilidos in sartìculu 46 sant a aplicare pro sa riforma  de sIstatutu, chi ant a dèvere in cada casu inclùdere saprovatzione de sòrganu locale suo cumpetente, saprovatzione cun Lege Orgánica dae sas Cortes Generales, e su referendum de su cumplessu de sos   territòrios interessados.

3. Su segundu intzisu de sa lìtera b) de su nùmeru 6 de sartìculu 17 de sIstatutu at a pòdere èssere suprimidu cun majoria de su chimbe-tres de su Cungressu e de su Senadu, e aprovatzione de su Parlamentu Bascu  cun referendum posteriore cunvocadu pro custu efetu, debidamente autorizadu.

DISPONIMENTU ADDITZIONALE.

Satzetatzione de su regìmene suo de  autonomia chi si istabilit in custu Istatutu no ìmplicat renùntzia de su Pòpulu Bascu  a sos  deretos chi comente tale laiant àpidu pòdere reconnòschere in virtude de sistòria sua, chi ant a pòdere èssere atualizados de acordu cun su chi istabilat sordinamentu giurìdicu.

DISPONIMENTU  TRANSITORIU 1.

Moende dae saprovatzione definitiva de custu Istatutu, su Consìgiu Generale Bascu  at a cunvocare, in unu tempus màssimu de sessanta dies, eletziones pro su Parlamentu Bascu, chi sant a dèvere tènnere intro de sos bator meses chi sighint a sa data de sa cunvocatòria sua.

A custos efetos, cada Territòriu Istòricu  de sos chi formant sa Comunidade Autònoma at a costiture una tzircuscritzione eletorale. Sos Partidos políticos, coalitziones de sos matessi e agrupatziones eletorales ant a pòdere presentare candidaduras in cada tzircuscritzione eletorale in listas serradas e blocadas. Su partzimentu de sos iscannos sat a fàghere cun su sistema proportzionale. Su nùmeru de Parlamentares pro cada tzircuscrtzione at a èssere de binti.

Fatas sas eletziones, su Consìgiu Generale de su Paisu Bascu  at a cunvocare su Parlamentu elèghidu in su tempus de trinta dies, pro chi si protzedat a sa nòmina de su Presidente de su Guvernu Bascu.

Seletzione de su Presidente at a rechèdere in prima votatzione sa majoria assoluta de sa Càmera e, si in casu no lotenet, sa majoria simple, in sutzesiva o sutzesivas votatziones.

Si, in su tempus de sessanta dies dae sa costitutzione de su Parlamentu, no est istadu elèghidu su Presidente de su Guvernu, sat a protzèdere a sa dissolutzione de sa Càmera e a sa cunvocatòria de àteras eletziones.

Cun caràtere supletòriu ant a èssere aplicàbiles sas normas ditadas pro regulare sas eletziones generales de su 15 de de làmpadas de 1977, gai comente su Regulamentu de su Cungressu de sos   Diputados vigente.

DISPONIMENTU  TRANSITORIU 2.

Una Cummissione Mista, formada dae unu nùmeru eguale de rapresentantes de su Guvernu Bascu  e de su Guvernu de sIstadu, riunida in su tempus màssimu de unu mese moende dae sa costitutzione de cussu, at a istabilire sas normas conforme a sas  cales sant a trasfèrrere a sa Comunidade Autònoma sas   cumpetèntzias chi li tochent in virtude de custu Istatutu, e sos mèdios personales e materiales netzessàrios pro sa pràtica prena de sas  matessi, faghende sos trasferimentos chi bi cherent.

A sintrada in vigore de custu Istatutu  sant a intèndere trasferidas, cun caràtere definitivu, sas cumpetèntzias e siendas giai coladas pro custa data a su Consìgiu Generale Bascu.

Ant a  èssere rispetados totu sos deretos acuisidos de cale si siat òrdine e natura chi in su mamentu de su trasferimentu tèngiant sos funtzionàrios e personale assignados a sos servìtzios istatales o de àteras istitutziones pùblicas ogetu de custos trasferimentos.

DISPONIMENTU  TRANSITORIU 3.

1. Sos trasferimentos chi sant a dèvere realizare in matèria de insignamentu, tantu de sos mèdios patrimoniales comente personales, cun sos cales s Istadu  guvernat como sos servìtzios suos in su Paisu Bascu, sant a realizare conforme a sos programmas e calendàrios chi istabilat sa Cummissione Mista de trasferimentos chi si creat in su disponimentu transitòriu 2.

2. Su passàgiu de sos servìtzios de insignamentu sat a fàghere a sa Comunidade Autònoma o, si in casu, a sas   Diputatziones Locales.

DISPONIMENTU  TRANSITORIU 4.

Sa Giunta de Seguridade chi si creat in virtude de sartìculu 17 at a determinare s Istatutu, Regulamentu, dotatziones, cumpositzione numèrica, istrutura e reclutamentu de sos  Corpos de Politzia Autònoma, chi sos cumandantes suos ant a èssere designados intre Capos e Ufitziales de sas  Fortzas Armadas e Corpos de Seguridade de sIstadu  chi, in sìnteri chi prestent servìtziu in custos Corpos, ant a colare a sa situatzione amministrativa chi prevedat sa Lege de Politzía de sas  Comunidades Autònomas, o a sa chi detèrminent sos Ministèrios de sa Defensa e de sInternu, abbarrende esclùdidos in custa situatzione dae sa lege castrense.

Sas lissèntzias pro sas  armas ant a èssere semper de cumpetèntzia de s Istadu.

DISPONIMENTU  TRANSITORIU 5.

Sa Cummissione Mista de Trasferimentos chi si creat pro saplicatzione de custu Istatutu  at a istabilire sas cunventziones oportunas mediante sas cales sa Comunidade Autònoma at a assùmere sa gestione de su regìmene econòmicu de sa Seguridade Sotziale, in intro de su caràtere unitàriu  suo e de su rispetu de su printzìpiu de solidaridade, segundu sos protzedimentos, tempos e cumprumissos chi, pro una gestione ordinada, siant cuntènnidos in custas cunventziones.

DISPONIMENTU  TRANSITORIU 6.

Su coordinamentu in sesecutzione  previdida in sartìculu 19.2 at a èssere aplicadu cando sIstadu atrìbuat, in regìmene de cuntzessione, a sa Comunidade Autònoma Basca sutilizatzione de unu canale de televisione nou, de titularidade istatale, chi siat creadu in manera ispetzìfica pro semissione in sàmbitu territoriale de su Paisu Bascu, in sos tèrmines chi prevedat sa cuntzessione mentovada.

DISPONIMENTU  TRANSITORIU 7.

1. Finas a cando sas Cortes Generales no elàborent sas Leges fundamentales o generales a sas  cales custu Istatutu  si riferit e/o su Parlamentu Bascu non legìferat subra de sas matèrias de cumpetèntzia, ant a abarrare in vigore sas Leges de sIstadu atuales chi si riferant a custas matèrias, sena pregiudìtziu chi de sesecutzione issoro  si ndinteresset sa Comunidade Autònoma in sos casos prevididos in custu Istatutu.

2. Su chi si previdet in sartìculu 23.1 de custu Istatutu sat a intèndere sena pregiudìtziu de sas  peculiaridades chi pro sa natura issoro potzant rechèdere, rispetu a sàmbitu territoriale de prestatzione, servìtzios determinados de sAmministratzione Tzivile de sIstadu .

DISPONIMENTU  TRANSITORIU 8.

Su primu Cuntzertu Econòmicu chi si fatzat a pustis  de saprovatzione de custu Istatutu  sat a ispirare a su cuntenutu materiale de su Cuntzertu Econòmicu vigente cun sa provìntzia de Alava, sena chi custu supòngiat detrimentu perunu pro sa provìntzia, e in custu non sat a cuntzertare simpositzione de sIstadu  subra de salcol.

DISPONIMENTU  TRANSITORIU 9.

Promulgada sa Lege Orgànica chi aprovet custu Istatutu, su Consìgiu Generale Bascu  at a pòdere acordare sassuntzione de sa denominatzione de Guvernu Provisòriu de su Paisu Bascu, mantenende semper sas funtziones atuales e su regìmene giurìdicu suos finas a cando si diat aplicatzione a su chi si previdet in su disponimentu transitòriu 1 de su matessi.

Duncas, si cumandat a totu sos ispagnolos, sìngulos e autoridades, chi osservent e fatzant osservare custa Lege Orgànica.

Palatzu Reale de Madrid,  18 de nadale de su 1979

- Juan Carlos R. -

Su Presidente de su Guvernu ,
Adolfo Suárez González.