Totu Tìtulos Argumentos Testos

Setzione currente: Limbas

73 de 166



 NOA  Bastia, CÒRSICA  
Su corsicanu est avantzende in s'iscola e in sos mèdias
Intervista de D. Corraine a Ghjacumu Thiers, professore de s'Universidade de Corsica.
GT est nàschidu in su 1945 e istat in Biguglia, a curtzu a Bastia, segunda tzitade de sa Còrsica. Est istadu professore de Lìteras Clàssicas in Nizza, Ajacciu e Bastia, in antis de intrare, in su 1983, in s'Universidade de Còrsica (in Corti), in ue est catedràticu de limba e cultura corsicana. Est finas iscritore de teatru e poesia e at iscritu romanzos e istùdios linguìsticos. Interessadu meda a su progressu de sa limba cosicana (in ue est s'atore printzipale) e a sa modernizatzione sua, a su puntu chi oe est presidente de su Comitadu Sientìficu de su "Cunsigliu di a Lingua Corsa".
At semper tentu relatziones de amighèntzia e de istùdiu cun àteras realidades de natziones sena istadu comente est sa Sardigna. No est mai mancadu in sos apuntamentos printzipales in ue fiat fundamentale su cunfrontu intre Sardos e Corsicanos. Pro custu fiat presente in s'ùrtimu addòviu de Nùgoro, LinguaWebInfo, de su 27-05-2006.
In custa intervista, nos crarit unos cantos problemas relativos a sa limba corsicana.


Comente est sa situatzione sotziulinguìstica atuale de sa Còrsica?
Oe su corsicanu est in una situatzione paradossale, ca s'impreu traditzionalee sa trasmissione "naturale" de sa limba sunt minimende in manera regulare, masunt craros duos fatos importantes:
- sa limba est devènnida unu balore identitàriu de prima categoria pro sa gente: lis atrìbuintuna funtzione de rapresentatzione de s'èssere corsicanu de eris, de oe e de semper. Si pensat chi podat èssere finas unu motore econòmicu forte, in particulare pro un'economia fundada in s'ambiente e in su turismu de calidade.
- Su bisòngiu est craru e sa dimanda importante. Su progressu in s'ispàtziu pùblicu (iscola, mèdios de informatzioone in particulare) est de sos prus fortes in Frantza. Unu paragone: onni annu sunt postos a cuncursu pro su reclutamentu de sos professores de limba corsicana 3 postos pro sa Còrsica, cando chi pro sa limba otzitana sunt 4.

Ite faghet, oe, s'Istadu frantzesu pro su corsicanu e sas àteras limbas natzionales?
Su corsicanu non tenet perunu istatus de ufitzialidade, ca sa lege frantzesa no lu previdet, antis l'impedit. Sa costitutzione narat (art.2) chi su frantzesu est sa limba de sa Repùblica. Custu disponimentu non dassat logu in sa lege pro sas limbas territoriales in Frantza, ma mancu pro sas comunidades non territoriales.
S'ùnica possibilidade est sa lege Deixonne (1951) chi cunsentit s'insinnamentu facultativu pro sas limbas chi mutint "regionales", mutidas finas "limbas de Frantza".
Ma custu ostàculu nch'est istadu brincadu in Còrsica dae movimentos populares contìnuos e dae un'isfrutamentu regulare de sas possibilidades cunsentidas dae sa posta in òpera de duos istatutos regionales de s'ìsula (1982, 1992).

Sa limba corsicana, ite presèntzia populare tenet?
B'at atitùdines e cumportamentos diferentes meda:
> sas ideas sunt totu in favore de unu progressu de su corsicanu in sa legislatzione
> sa pràtica est diferente meda: in su matessi setore (geogràficu, culturale, professionale, econòmicu) b'at gente chi connoschet e pràticat bene sa limba, e àteros de mancu.
> su sentimentu generale est chi sa situatzione traditzionale de impreu de sa limba est oramai improdutiva. E tando sa gente s'incumandat a sos poderes pùblicos (servìtzios de s'Istadu e Colletividade Territoriale de sa Còrsica (CTC), pedende unu sustentu semper prus mannu.
-sos isfortzos isvilupados in s'educatzione natzionale (s'insinnamentu privadu est pagu ativu) a pustis de 30 annos ant creadu una situatzione tìpica:
a) sos prus giòvanos sunt sos chi faeddant de mancu ma tenent un'atzessu a sos livellos elaborados de sa limba
b) sos mannos, su prus de sa populatzione corsòfona, tenent a su sòlitu pagu cumpetèntzia e abarrant analfabetas in sa limba issoro.

In cuncruida, sas pràticas reales de limbàgiu non sunt a s'artària de s'adesione simbòlica de su pòpulu cun totu sas cumponentes demogràficas, finas sas chi benint dae foras.

Su corsicanu, presente est in s'impreu ufitziale (aministratzione, toponomàstica, informatzione, economia, cumèrtziu, iscola...)?
Sos duos setores in ue su corsicanu est prus presente sunt s'iscola e sos mèdias, mancari si podat giai bìdere unu movimentu in favore de sa generalizatzione de sa presèntzia pùblica de sa limba.
> Sos disponimentos adotados in s'insinnamentu e postos in òpera dae sos servìtzios de s'educatzione natzionale in Còrsica, cun su partenariadu de s'istitutzione regionale (e su servìtziu de Limba e Cultura corsicana in particulare) cunsentint un'oferta de limba chi punnat a si generalizare oro totu sos iscolanos de Còrsica, in cale si siat livellu de istùdios. Su sistema, cumplessu e ispetzificadu, tenet sa lògica sua in su Pianu regionale de formatzione. S'aplicatzione de custu pianu no est semper de sos mègius, ma est unu punteddu reconnotu dae totus. Sas ideas, atentas e crìticas, ant a agiuare a dare semper prus efetividade.
> Radio Còrsica Frequenza Mora, istatzione regionale de Radio-France, dae bintitres annos est isvilupende una polìtica de bilinguismu chi impreat su corsicanu in onni ocasione (finas sos giornales de informatzione). At cunsentidu un'abertura sotziale e tècnica importante de su corsicanu, mancari sa situatzione generale, in favore mescamente a sa limba dominante, si manifestat finas inoghe, de seguru.
>Pro sos mèdias televisivos, sos resurtados sunt diferentes cunforme a s'annu e a sas diretivas pariginas. Sigomente sos mèdias pùblicos sunt sos prus ascurtados, sa riflessione punnat a creare un'istatutu autònomu de sos mèdias corsicanos in intro de su sistema frantzesu.
> Un'isfortzu importante est istadu fatu in sa sinnalètica bilìngue corsicanu-frantzesa. Est òpera de sos servìtzios de sa Cullettività Territuriale di Corsica ma finas sos servìtzios regionales de s'Istadu coòperant in manera importante:
> Sa formatzione, initziale e contìnua, isvilupat pianos de formatzione de atzessu a sa pràtica linguìstica durante sa bida professionale. Custas initziativas, interessantes e chi dant isperu, tenent bisòngiu de s'afortire in sa continuidade.
> Sa matessi osservatzione balet pro su setore econòmicu in generale chi faghet un'impreu episòdicu de su corsicanu.
> Sa situatzione est in favore a unu programa de generalizatzione de s'impreu de sa limba.

E sa literatura corsicana ite proponet?
Sa literatura in limba corsicana est produende regularmente in generes literàrios difrentes. Su problema prus mannu est su de sos letores, chi sunt pagos in una populatzione de 250.000 abitantes (malu a ischire su nùmeru de sos chi faeddant in corsicanu, e in mesu issoro ischimus chi sa majoria non leghet in sa limba sua!). Unu cambiamentu si podet bider in s'insinnamentu. S'essida a campu de rivistas mustrat chi sas cosas sunt cambiende.
Sos issèberos de sas produtziones literàrias mustrant, paris cun sas temàticas traditzionales, una creatividade chi punnat prus a sa modernidade e a sa cussèntzia crìtica de s'identidade corsicana in cuntatu cun sas àteras.

Su Cunsigliu di a Lingua è di a Cultura Corsa est istadu costituidu de reghente. It'est e ite si proponet?
S'Assemblea di Còrsica, a s'unanimidade, at votadu in su mese de làmpadas de su 2005 una deliberatzione chi previdet unu pianu de isvilupu de sa limba corsicana, cun tres oeientamentos:
-sarvare e trasmìtere a sas levas noas su patrimòniu linguìsticu e culturale;
-isvilupare sa presèntzia de sa limba in totu sos setores de sa sotziedade;
-creare sos istrrumentos e sos mèdios netzessàrios pro cuncretizare una polìtica linguìstica noa.
Su Cunsigliu di a Lingua è di a Cultura Corsa est istadu costituidu pro pònnere in òpera custu progetu, cun duas istruturas operativas:
-unu Comitadu Sientìficu incarrigadu de amaniare propostas e mesuras cuncretas cunforme a custos tres orientamentos in pensu numenados;
-unu Cumitatu di Rigiru, òrganu chi detzidet, cunfirmat o pedit modìficas pro custas propostas.
Su traballu de su Cunsigliu at a èssere prontu a sa fine de su 2006. Su progetu de isvilupu de sa limba corsicana at a èssere discùtidu e votadu in s'Assemblea de Còrsica in sos primos meses de su 2007.

[A. Michelucci]