Bissente Migaleddu, dotore
e ispetzialista in radiologia, istudiosu de sa salude, autore de medas
publicatziones internatzionales, s'interessat de sa relatzione intre
ambiente e salude e est referente de s'assòtziu "Mèigos
pro s'ambiente" e consulente sientificu de su WWF.
Cale est sa situatzione de
sa Sardigna como?
Si tenimus in conca s'idea
de una Sardigna sena contaminada, tocat de la cambiare. Istùdios epidemiològicos
de su 2006 ammustrant datos preucupantes subra de sa mortalidade pro
tumores in degheoto àreas sardas, su prus industriales.
Devent pònnere unu termovalorizadore
in Otzana; custu a la podet peorare sa situatzione?
Otzana e totu sos logos a inghìriu
non tenent sa matessi cunditzione che a Porto Vesme, Portu Turre e Sarroch;
in su tzentru de sa Sardigna s'indùstria chìmica est mòida prus in
ritardu e giai in crisi, duncas sena tènnere su tempus e sa fortza
pro imbrutare totu su logu. B'at carchi datu chi non torrat pro sos
linfomas non Hodgkin e custu cheret nàrrere chi non devimus sighire
a fàghere isbàllios.
Ite b'at de isballiadu in unu
termovalorizadore chi brùsiat arga? male a sa salude faghet?
Faghet male a sa salude e a
sa butzaca: a sa salude ca, cun sas emissiones, ispàrtzinat diossinas,
furanos, CO2, òssidos de Z, àtzidu clorìdricu e fluorìdricu, policlorobifeniles
o PCB, metallos graes (arsènicu, berìlliu, càdmiu, prumu, cromomercùriu
e àteros 19) e, in prus, prùere minudu finas a prus pagu de 0,1 micron
de diàmetru.
E ite dannos faghent?
Medas de custas sustàntzias
sunt connotas ca faghent bènnere tumores. Unu termovalorizadore che
a su de Otzana ispàrtzinat diossinas, duncas sustàntzias cantzerosas,
comente podent fàghere otighenta migia veturas sa die: una cantidade
chi currispondet, semper in una die, a sa chi s'OMS (Organizatzione
Mundiale de sa Sanidade) càrculat comente possìbile pro una populatzione
de unu millione e chimbighentamìgia pessones! Tando devimus firmare
totu sas àteras atividades chi produint diossina.
Ma, a su nessi non bidimus
muntonàrgios?
E inoghe gente meda s'est isballiende,
ca, sende chi non bidimus sos fumos tòssicos, brusiende s'arga la faghimus
crèschere in volùmene ca si ligat s'ossìgenu chi b'at in s'àera.
In prus, abbarrant chinisas
e fangos tòssicos e perìgulos pro sa salude chi diant custrìnghere
a aprontare muntonàrgios ispetziales chi costant meda.
E tando, ite nde faghimus de
s'arga?
Sa polìtica chi s'Unione Europea
favorit est sas R: Rispàrmiu, Ritziclu, Reimpreu, in particulare diferentziende
s'arga dae s'incumintzu. In custa manera, podimus fàghere finas economia:
s'impiantu de Mores, chi trasformat s'arga in cuntzimu, pro como, e
sena abbenenare a nemos, dat trabballu a binti pessones: pagu prus o
mancu sos chi diant trabballare in su termovalorizadore. Ma si faghent
custu impiantu in mesu de sa Sardigna, sos àteros s'ant a dèvere firmare,
ca sa mannària de s'istabilimentu de Otzana e de Casteddu cheret aga
meda e de cussa indiferentziada. E tando b'at a chèrrere de la batire
dae foras.
E pro torrare a su contu de
sa butzaca?
Prus chi no unu contu, est
una befa: in s'istadu italianu sos chi brùsiant arga, minetzende sa
salude de sa gente, sunt premiados cun dinare chi li damus totus; in
sa bulleta de sa lughe b'at una tassa chi nois pagamus pro agiuare
sa produzione de s'energia dae fontes rinnovabiles ma custu dinare
est dadu su prus a sos chi brùsiant arga, carbone e àteras sustàntzias
perigulosas. S'annu coladu si nch'ant leadu belle 3 milliardos de èuros
contra a su pàrrere e a sas leges de s'Unione Europea.
Custas atividades, sena s'agiudu
pùblicu, non diant resurtare econòmicas.
Semus paghende pro nos ismalaidare?
In fines at a èssere gasi,
si custu guvernu non si detzidet a difèndere sa gente onesta e chi
trabballat. Pessade a cantos pastore diant pèrdere su trabballu, ca
su late at a resurtare contaminadu. Duncas: paghende, malàidos e sena
trabballu. [aon]
